سيستانى : بايد خمس ميوه و نموّ درختها و نهالهايى كه مى‌رويد يا آن را كاشته‌اند و شاخه‌هاى خشكى كه قابل بريدن و استفاده است و زيادتى قيمت باغ را بدهد. ولى اگر قصدش اين باشد كه ميوۀ آن درختها را فروخته و از قيمتش استفاده كند، خمس زيادى قيمت واجب نيست و ما بقي خمس دارد.

نورى : ولى اگر باغى را فقط براى ميوه خوردن خود و عائله خود احداث كند و يا به اين قصد بخرد و جزء مئونه محسوب شود آن باغ و نموّ آن خمس ندارد ولى اگر براى اين كه ميوه آن را بفروشد و از قيمت آن استفاده كند آن را احداث كرده است حكم سرمايه را پيدا مى‌كند كه بايد خمس ميوه و نموّ درختها را بدهد.

(٤) مكارم : و خمس خود باغ را هنگام فروش مى‌دهد.

خوئى ، تبريزى : اگر قصدش اين باشد كه ميوۀ آن درختها را فروخته و از قيمتش استفاده كند، فقط بايد خمس ميوه و نموّ درختها را بدهد ( تبريزى : و تا مادامى كه باغ را نفروخته ترقى قيمت باغ، خمس ندارد) .

زنجانى : مسأله اگر باغى با مال خمس داده يا مالى كه خمس ندارد احداث كند، بايد خمس ميوه و نموّ درختها را بدهد ولى اگر در اثر افزايش قيمت بازار قيمت باغ زياد شود، تا وقتى كه باغ را نفروخته خمس واجب نيست، در اين مسأله فرقى نيست كه مقصود وى از احداث باغ اين باشد كه بعد از بالا رفتن قيمتش آن را بفروشد يا از ميوۀ آن استفاده كند يا به غرض ديگرى باغ را احداث كرده باشد.

[مسأله ١٧٧٢]

مسأله ١٧٧٢ اگر درخت بيد و چنار و مانند اينها را بكارد، سالى كه موقع فروش آنها است اگر چه آنها را نفروشد، بايد خمس آنها را بدهد ولى اگر (١) مثلاً از شاخه‌هاى آن كه معمولاً هر سال مى‌بُرند، استفاده‌اى ببرد و به تنهايى يا با منفعتهاى ديگر كسبش از مخارج سال او زياد بيايد، در آخر هر سال بايد خمس آن را بدهد (٢)

اين مسأله، در رسالۀ آيات عظام: اراكى و بهجت نيست

(١) خوئى ، تبريزى ، زنجانى : اگر درخت بيد و چنار و مانند اينها را بكارد بايد هر سال خمس زيادى آنها را بدهد و همچنين اگر. .

(٢) زنجانى : لازم به ذكر است كه اگر چند سال خمس را نداده باشد مجموع زيادى درخت را در اين مدّت ملاحظه نموده و خمس آن را مى‌پردازد و پرداخت چيزى بيش از آن لازم نيست.

سيستانى : مسأله اگر درخت بيد و چنار و مانند اينها را بكارد، بايد هر سال خمس زيادى آنها را بدهد. و همچنين شاخه‌هاى آن كه معمولاً هر سال مى‌برند، اگر از مخارج سال او زياد بيايد، بايد خمس آن را بدهد.

فاضل : مسأله اگر درخت بيد و چنار بكارد يا قالى بزند جزء درآمد سالى است كه وقت