فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣٧ - بررسى فقهى اوراق نقدى آيت الله سيدكاظم حائرى
{الرقاب والغارمين وفى سبيل اللّه وابن السبيل فريضةً من اللّه واللّه عليم حكيم } (١٠)؛ يعنى مصرف زكات منحصراً مختص به اين هشت گروه است: فقيران، درماندگان، متصديان جمعآورى و اداره صدقات، براى تأليف قلوب، آزادى بندگان، قرضداران، در راه خدا و براى در راه ماندگان؛ اين (مصارف هشت گانه) فريضه و حكم خداست و خدا آگاه و حكيم است.
شايد عملا در بسيارى از موارد بين آنچه از مالياتها، تحت عنوان صدقات، به فقرا و نيازمندان اختصاص يافته و آنچه از آنها به حكومت يا امامت اختصاص يافته و يا تحت عناوين خمس و فىء و انفال سهمى براى آنها قرار داده است، بين دو نوع نيازمندىهاى مزبور فرقى نباشد، زيرا نيازمندىهاى حكومت، خود تعبير ديگرى از همين موارد كلى است؛ مگر اين كه بارزترين فرق عملى بين آن دو اين است كه به خويشاوندان پيامبر اجازه داده نشد براى رفع نيازهاى شخصى خود از صدقه استفاده كنند، در حالى كه اجازه دارند از غير صدقه نيازهاى خود را برطرف سازند. روايات بسيارى بر اين حرمت وارد شده است، از جمله:
١ـ وان ّالصدقة لاتحلّ لبني عبدالمطلب؛صدقه براى فرزندان عبدالمطلب حلال نيست. (١١)
اين روايت به سند تام از محمد بن مسلم و ابى بصير و زراره از امام باقر و امام صادق(ع) و ايشان از پيامبر(ص) نقل شده است.
٢ـ عبداللّه بن سنان نيز به سندى تام از امام صادق روايت كرده است: لا تحلّ الصدقة لولدالعباس لنظراءهم من بني هاشم؛ صدقه براى فرزندان عباس حلال نيست، چون براى همسانانِ آنان از فرزندان هاشم حلال نيست. (١٢)
(١٠) سوره توبه، آيه ٦٠.
(١١) وسائل الشيعه، ج٦،باب٢٩، از ابواب من المستحقين للزكاة، ح٢،ص ١٨٦.
(١٢) همان، ح٣.