مبانى فرهنگى لازم براى تحقق بخشيدن به مشاركت و هماهنگى همهء مردم مجتمع در كارهاى اجتماعى پيش از همه چيز بايد بدانيم مقصود از مبانى فرهنگى لازم براى مشاركت چيست اگر بخواهيم اين مبانى را بطور خلاصه در نظر بگيريم ، بايد بگوئيم : مجموع مبانى مذهبى ، اخلاقى ، سياسى ، و حقوقى و روحيهء جمعى و خوشبختانه از ديدگاه اسلام همهء مبانى مزبور كه ما آنها را در اين مبحث تحت اصطلاح بسيار متداول فرهنگ جمع آورى نموديم ، مى تواند انگيزه و عامل محرك مشاركت همهء مردم در كارهاى اجتماعى بوده باشند .
اگر بخواهيم مختصات بايستهء زندگى اجتماعى انسانها را طبقه بندى نماييم ، قطعى است كه مشاركت و هماهنگى همهء افراد و گروه‌هاى مجتمع در كارهاى اجتماعى در طبقه و درجه اول قرار مى گيرد . اين قضيّه كه مشاركت و هماهنگى مردم يك جامعه اسلامى در تحقق بخشيدن به رفع نيازهاى زندگى اجتماعى تكليفى است قطعى ، جاى هيچ گونه ترديد نيست . ما براى اثبات اين تكليف با اهميت ، دلائلى قاطع در منابع اسلامى مى بينيم : يكم - دلايل مستقيم كه مردم را به مشاركت دسته جمعى براى بوجود آوردن مصالح زندگى اجتماعى دستور مى دهد ، مانند : ( تَعاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوى وَلا تَعاوَنُوا عَلَى الإِثْمِ وَالْعُدْوانِ ) ( المائده آيهء ٢ ) ( هميارى و مشاركت براى بوجود آوردن نيكى و تقوى نماييد و هميارى و مشاركت نكنيد در راه بوجود آوردن گناه و عداوت ) .
دوم - دلائلى است كه ضرورت اهميت دادن به مجتمع اسلامى و مصالح آن را بازگو مى كند ، مانند : من أصبح و لم يهتمّ بأمور المسلمين فليس بمسلم [١] ( كسى كه صبح كند و اهتمامى به امور مسلمانان نداشته باشد ، مسلمان نيست . ) اين تكليف ضرورى اجتماعى به جهت بزرگى و پيچيدگى و داراى ابعاد متنوع امور مسلمين ، از قدرت يك فرد برنمى آيد ، لذا بديهى است كه كارها و خدمات اجتماعى با مشاركت و هماهنگى مردم بايد انجام بگيرد .

[١] الاصول من الكافى - كلينى ج ٢ ص ١٦٣ و ١٦٤ اين مضمون در روايات فراوانى آمده است .