ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٦٥ - اين يك قانون پايدار تاريخ است كه هر افراطگرى كه به وسيلهء انسانها صورت بگيرد ، حتما يك تفريطگرى را بدنبال خود خواهد آورد
قابل اثبات است و مخصوصا نظام حقوق بشر از ديدگاه غرب و از ديدگاه اسلام كه هر دو آنها همهء بشريت را مورد حقوق و اخلاق جهانى مى دانند روشنترين دلايل اثبات تساوىها و اتحادها ميان جوامع گوناگون بشرى ميباشد . اگر گفته شود كه ادعاى جهانى بودن اخلاق و فرهنگ و حقوق بشر خيالى بيش نيست ، زيرا ما همواره شاهد زورگويى و غلبهء قدرتها و سوداگران مى باشيم ، پاسخ اين گفتار هم كاملا روشن است ، زيرا تدوين و تنظيم فرهنگ و قضاياى اخلاقى و حقوقى عام و توجه همهء انسانها به آنها به عنوان عاليترين ايدههاى بشرى ، بهترين دليل آنست كه انسانها در اعماق فطرت و شخصيت خود آن تساويها و اتحادهايى را كه اخلاق و فرهنگ و حقوقهاى جهانى مطرح ميكنند درمى يابند و آنها را عاليترين آرمانهاى زندگى فردى و اجتماعى خود مى دانند . نهايت امر از بيم آنكه از خواستههاى طبيعى خود به وسيلهء قدرتمندان و مال پرستان زراندوز و زورگو محروم بمانند دست اتحاد براى عملى ساختن آن تساويها و اتحادها به هم نمى دهند .
اگر شما امروزه هزاران مورچه را زير پاى خود محو و نابود بسازيد ، معنايش آن نيست كه آن مورچگان جان نداشتند و براى بقاى حيات خود تلاش نمى كردهاند و زندگى دسته جمعى در نهادشان نبوده است .
سه - نظريهء اصالت غريزهء جنسى كه آنرا با اشكال مختلف بر مغزهاى بشر ساده لوح داخل كردند و چنان با قيافهء علمى از اين قضيه دفاع نمودند كه اگر يك صدم آن تكاپو و تلاش را در راه اثبات اصول انسانى نموده بودند ، قطعا تاريخ انسانى مسير تكامل را پيش مى گرفت و امروز مى توانستيم ادعا كنيم كه ما در تاريخ انسانى زندگى مى كنيم نه اين كه در تاريخ طبيعى بر مبناى قدرت و سود دست و پا مى زنيم .
شگفت آورتر از همهء اينها دفاع جدى از صحت اين نظريه بعد از ثابت شدن بطلان آنست كه متأسفانه در مشرق زمينى كه مهد علوم و معارف عاليهء انسانى بود ، از طرف ساده لوحان خود باخته يا شهرت پرستان بينوا صورت مى گرفت و بدانجهت كه بطلان نظريهء مزبور از جهات مختلف در كتب روانشناسى و روانپزشكى روشن گشته است ، ما به بيان آنها نمى پردازيم .
چهار - نظريهء افزايش جمعيت و نفوس روى زمين كه مالتوس مى گفت : اولى با تصاعد هندسى انجام مى گيرد و دومى با تصاعد حسابى كه نتيجهء آن انفجار كرهء