ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٦١ - ضرورت نظم در زندگى فردى و اجتماعى
به حد لازم و كافى با اشكال گوناگون دستور به مراعات نظم و قانون زندگى دادهاند ، عقل سليم و وجدان آگاه همهء انسانها ضرورت نظم در زندگى انسانى را چه در حد قلمرو فردى و چه در صحنههاى اجتماعى ، در تمام موقعيتها درك نموده و تحريك و تشويق به مراعات آن مى نمايند . اگر از همهء آن آيات كريمه و احاديث و عقل سليم و وجدان آگاه هم قطع نظر كنيم ، مشاهدات و تجربيات همهء ساليان عمر ما به خوبى اثبات مى كند كه زندگى از نظم قانونى خود پيروى مى كند ، خواه انسانها آنرا بدانند و خواه ندانند ، خواه آنرا بپذيرند و مراعات كنند و خواه نپذيرند و مراعات نكنند . چه كسى مى تواند ترديد كند در اين كه خشكيدن درختان و زراعتها به جهت بىآبى يا آفات مهلك گياهى ، هيچ نيازى به دانستن و پذيرفتن و مراعات ما ندارد و آن درختهاى خشك و زراعتهاى پژمرده گوش نبالههاى من و شما به جهت نرسيدن مواد غذايى از درخت و كشتگاهها ندارد . اگر يك حقيقتى صدها سال پيش در يك جامعه بوجود آمده و با گذشت زمان داراى مختصات عليت گشته است ، در موقع مناسب معلول يا معلولهاى خود را بروز خواهد داد ، چه من و شما به آن علت آگاهى داشته باشيم يا نه ، و چه آنرا بپذيريم . و ارتباط خود را با آن تنظيم نمائيم يا نه . از طرف ديگر همهء اقوام و ملل در طول تاريخ هر يك به فراخور درك و فرهنگ خاص خود براى نظم ارتباطات چهارگانه : ١ - ارتباط انسان با خويشتن ، ٢ - ارتباط انسان با خدا ، ٣ - ارتباط انسان با جهان هستى ، ٤ - ارتباط با همنوع خود اصول و كلياتى را استنباط و مورد عمل و اجراء قرار مى دهند . اين استنباط و عمل و اجراء يك پديدهء آرايشى و عامل لذت محض نيست ، بلكه همهء انسانها از هر قوم و ملتى هم كه باشند ، اين اصل را آگاهانه يا ناآگاهانه پذيرفتهاند كه در اين جهان هستى چنان نيست كه هر كسى هر چه را كه بخواهد بداند و هر چه را كه بخواهد به نحوى از انحاء بدست بياورد ، بدون مراعات نظم علل و مقدمات و ديگر امور مربوط به آنها ، براى او قابل دستيابى باشد . تمامى دانشها و معارف بشرى و همچنين همهء مراحل زندگى و هر قدمى كه در آن مراحل برداشته مى شود ، اگر براى زندگى و ابعاد آن هدفى منظور شود ، بايد آن هدف را از ميان نظمهايى معين كه منشاء اصول و قوانين است بدست آورد .
هم اكنون كه اين جانب اين جملات را مى نويسم ، شاهد جوامع مختلفى در دنيا