راه خدا است كه شهادت ناميده مى شود ، نه محض كشته شدن ، زيرا كشته شدن بدون هدف اعلاء كه عبارتست از دست از جان شستن در راه خدا ( جهاد ) هيچ ترجيحى بر مردن معمولى در رختخواب ندارد . براى مطالعه و دقت در مسئلهء شهادت و شهيدان مراجعه شود به مجلد پنجم از ص ٥٤ تا ص ٦٠ و از ص ٧٣ تا ص ٨٠ و مجلد ششم از ص ٣ تا ص ٢٧ . مطلبى ديگر كه در آخر جملات وجود دارد ، اينست كه امير المؤمنين عليه السلام مى فرمايد : « هزار ضربهء شمشير براى من آسانتر است از آن مرگ در رختخواب كه در اطاعت خداوندى نباشم » . معناى اين جمله چنين است كه اگر با سختترين شكنجه‌ها از اين دنيا بروم يا اين كه هزار بار كشته شوم و زنده گردم و در اطاعت خداوندى باشم بهتر از اينست كه در رختخواب ملايم و بدون كمترين زجر از اين دنيا رخت بربندم ولى در معصيت خداوندى روزگار خود را سپرى نمايم .
از امثال اين سخنان كه از آشناى زندگى و مرگ امير المؤمنين عليه السلام بطور فراوان مى بينيم ، به خوبى روشن مى شود كه عظمت و سعادتى كه از اطاعت خداوندى نتيجه مى شود و نهايت سقوطى كه از معصيت ناشى مى گردد خيلى با اهميتتر از آن است كه ما انسانها در بارهء آن دو مى انديشيم با دقت در جملهء امير المؤمنين كه مى فرمايد : مرگ با هزار ضربهء شمشير يا هزار بار كشته شدن با شمشير و زنده شدن براى من آسانتر و قابل تحملتر است از اين كه در غير اطاعت خداوندى در رختخواب ملايم بميرم ، يعنى در دو شكنجهء محصول زندگى در غير اطاعت خداوندى ، در برابر زجر هزار بار قطعه قطعه شدن با شمشير ، شديدتر و غير قابل تحملتر است كه عبارتست از آتش سوزان دوزخ كه با غضب خداوند قهار بوجود آمده ، و بالاتر از آن ، آتش فراق از رحمت و لقاء مقام شامخ ربوبى است همان گونه كه در دعاى كميل بن زياد النخعي آمده است : فهبنى يا إلهى و سيّدى و مولاى ، صبرت على عذابك فكيف أصبر على فراقك . و هبنى يا الهى صبرت على حرّ نارك فكيف أصبر عن النّظر إلى كرامتك [١] ( خداوندا ، اى معبود من ، اى بزرگ و مولا و پروردگار من ، گيرم كه بر عذابت تحمل نمايم ، چگونه بر

[١] دعاى كميل بن زياد