ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٩٩ - ١٨ - &#١٧١ مهلت كم است - هر گونه تعلل و تأخيرى در برقرارى صلح اقتصادى - فرهنگى در جهان ، ما را ناگزير مى سازد كه بهاى سنگينترى براى بقاء بپردازيم

مى نمودند ] ، امروزه وحشت از پرداختن بهاى سنگينتر براى بقاء نسل بشر به اين درجه نمى رسيد . با اين حال ، ما اميدواريم كه اين دفعه داد و فريادها براى بقاى بشريت و تحريك انسانها بسوى « حيات معقول » و مراعات حقوق و آزاديهاى مسئولانهء آنان با تصميم و اقدامهاى جدى توأم بوده باشد ، اگر چه برخى از آگاهان را عقيده بر آنست كه اين يك اميدوارى ساده لوحانه ايست كه در گذشته هم وجود داشته است و نمى توان يقين كرد كه خودكامگان سلطه جو و قدرت پرستان منفعتگرا از اين داد و فريادها هدف گيرى هميشگى خود را ترك نموده و يا به اصطلاح از طبيعت ثانويهء خود كه عبارت است از « من هدف و ديگران وسيله » دست بردارند .
در جملات مورد بررسى اين جمله وجود دارد كه « ما بايد چند مذهبى بودن جهان را به عنوان يك واقعيت بپذيريم ، همچنين بايد نوعى آزادى بيان را - كه مذاهب را قادر مى سازد كه على رغم اختلافاتشان با يكديگر همكارى داشته باشند قبول كنيم . » اين يك پيشنهاد كه براى تفاهم بيشتر ميان انسانها بيان شده است بسيار خوب است ، ولى اگر فرض كرديم كه مذاهب موجود در روى زمين به اضافهء مشتركاتى كه دارند تضادهاى غير قابل حل و فصل با يكديگر هم داشته باشند ، ( كه يقينا چنين است ) در اين موارد چه بايد كرد آيا مى توان بدون دليل و با وجود تضاد ميان آنها يكى را بر ديگرى ترجيح داد و يا مى توان گفت : همهء مسائلى كه مورد تضاد و نزاع ارباب مذاهب است كنار گذاشته شود و تنها مشتركات آنها مورد عمل و عقيده قرار بگيرد و راه بدست آوردن اين مشتركات چيست ما نمى دانيم آيا چنين بيانيه هايى واقعا تأثيرى در جوامع بشرى مخصوصا در آن جوامع كه از قدرتهاى بسيار بالا برخوردارند ، خواهد گذاشت يا نه ولى همهء ما اين حقيقت را مى دانيم كه اگر اين بيانيه‌ها تأثير بگذارد ، قطعا تاريخ بشرى به يك تحول عظيم نائل خواهد آمد .