جدايى از تو صبر كنم خداى من ، گيرم به حرارت آتش دوزخت صبر كردم چگونه به محروميت از نظر به كرامت ربوبى تو شكيبا باشم ١٠ ، ١٤ - و كأنّى أنظر إليكم تكشّون كشيش الضّباب لا تأخذون حقا و لا تمنعون ضيما .
قد خليتم و الطَّريق ، فالنجاة للمقتحم ، و الهلكة للمتلوّم ( گويى به شما مى نگرم مانند سوسمارها كه در حركت سريع بهم مى خورند ، ازدحام و غوغا مى كنيد ، نه يك حق الهى را مى گيريد و نه ذلَّتى را از خود دور مى نماييد . شما در انتخاب راه آخرت رها و آزاديد ، پس نجات از آن كسى است كه دل به دريا زد و در جهاد غوطه ور شد . و هلاكت از آن كسى است كه توقف نمود و از حركت در راه آخرت باز ماند ) .
و شما در انتخاب يكى از دو يا چند راه آزاديد مگر جمله اى در قاموس بشرى به اين عظمت و حساسيت وجود دارد كه به انسان گفته شود : « و شما در انتخاب يكى از دو يا چند راه آزاديد » مردم در برابر چنين جمله اى با نظر به پستى و عظمت شخصيتشان عكس العملهاى متنوعى از خود نشان مى دهند . اگر شخصيت كسى كه مخاطب به اين جمله است ، انديشه اى جز تقويت خود طبيعى و گسترش و تنفيذ هر چه عميقتر آن را ندارد ، هر يك از آن راه‌ها را كه در برابر او قرار دارد ، به هدفهاى حيوانى او منتهى مى گردد انتخاب خواهد كرد ، زيرا شخصيت هر كسى همان راه را انتخاب مى كند كه انديشه و آرمانهايش تعقيب مى كند . و اگر شخصيت مخاطب با جملهء مزبور ، فكر و هدفگيريهايش در مسير تحقق بخشيدن به رشد و تقويت خود انسانى كمال جو بوده باشد ، قطعى است كه راهى را انتخاب خواهد كرد كه به مقصد مزبور منتهى مى گردد . اين دو انتخاب و ديگر انتخابهايى كه به سبب طرز تفكرات و هدف گيرى شخصيتها صورت مى گيرد ، يك جريان كاملا معمولى و قانونى است . آنچه كه در اين مورد بايد مورد بررسى و دقت قرار بگيرد ، اينست كه اگر اين جمله ( و شما در انتخاب يكى از دو يا چند راه آزاديد ) به يك انسان آگاه و حساس كه ذهن او بطور كامل آماده گيرندگى حقيقت است و درون ناخود آگاهش به حدّ سقوط كثيف و آلوده نشده باشد ، گفته شود ، ممكن است در همان لحظه به فوق انديشه‌ها و هدف گيريهاى معمولىاش جهيده و كلمهء « شما آزاديد » او را