ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٥٠ - دخالت عوامل منطقهء من در علم و معرفت به واقعيات از ديدگاه قرآن

تر نشود .
٣ - ( وَالَّذِينَ كَفَرُوا أَعْمالُهُمْ كَسَرابٍ بِقِيعَةٍ يَحْسَبُه الظَّمْآنُ ماءً حَتَّى إِذا جاءَه لَمْ يَجِدْه شَيْئاً ) [١] ( و آنانكه كفر ورزيدند اعمالشان مانند سرابى در بيابانى هموار است كه تشنه آن را آب مى پندارد و هنگامى كه بسوى آن آمد ( به آن نزديك شدم چيزى ( آبى ) در آنجا نيافت . ) ٤ - ( وَتَرَى الْجِبالَ تَحْسَبُها جامِدَةً وَهِيَ تَمُرُّ مَرَّ السَّحابِ ) [٢] ( و تو كوهها را مى بينى و گمان مى برى كه آنها ساكنند ، در حالى كه مانند ابر در حركتند . ) ٥ - ( وَتَحْسَبُهُمْ أَيْقاظاً وَهُمْ رُقُودٌ ) [٣] [ و اگر آن اصحاب كهف را مى ديدى ] گمان مى كردى آنان بيدار هستند در حالى كه آنان در خواب رفته بودند . ) ٦ - ( قُلْ هَلْ نُنَبِّئُكُمْ بِالأَخْسَرِينَ أَعْمالًا الَّذِينَ ضَلَّ سَعْيُهُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَهُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعاً ) [٤] ( بگو به آنان آيا خبر بدهيم به شما در بارهء كسانى كه اعمال آنان به خسارت رفته است آنان كسانى هستند كه كوششهايشان در زندگى دنيوى ، تباه شده است ، در حالى كه گمان مى كردند كار نيكو انجام مى دهند . ) در اين آيه و آيهء بعدى دخالت عوامل روانى را مانند هدف گيرىها و تمايل به هوسرانىها و امور باطلى كه آنها را پذيرفته و در معرفتى كه بدست آورده بودند و به آن تكيه مى كردند متذكر مى شود . و ما در مبحث پيشين دخالت اين امور را در معرفت و علم مورد بررسى قرار داده‌ايم .
٧ - ( أَ فَمَنْ زُيِّنَ لَه سُوءُ عَمَلِه فَرَآه حَسَناً ) . . . [٥] ( آيا كسى كه عمل ناشايست او براى خود آراسته شده و آنرا نيكو ديده است . . . ) و مى توان گفت : اغلب آياتى كه جملهء « زُيِّنَ » ( آراسته شده است ) در آنها آمده و

[١] النور آيهء ٣٩
[٢] النمل آيهء ٨٨
[٣] الكهف آيهء ١٨
[٤] الكهف آيهء ١٠٣ و ١٠٤
[٥] الفاطر آيهء ٨