ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٥٢ - دخالت عوامل منطقهء من در علم و معرفت به واقعيات از ديدگاه قرآن
١٢ - ( قَدْ كانَ لَكُمْ آيَةٌ فِي فِئَتَيْنِ الْتَقَتا فِئَةٌ تُقاتِلُ فِي سَبِيلِ الله وَأُخْرى كافِرَةٌ يَرَوْنَهُمْ مِثْلَيْهِمْ رَأْيَ الْعَيْنِ ) . . . [١] ( براى شما در بارهء دو گروهى كه روياروى يكديگر قرار گرفتند علامت الهى وجود دارد گروهى در راه خدا مى جنگند و گروه ديگر كافر است و سپاه مؤمنان را با رؤيت چشمى دو برابر مى بينند . . . ) مفسران در اين مسئله كه كدامين گروه براى گروه ديگر دو برابر ديده شده است اختلاف نظر دارند . نظريهء يكم اينست كه خداوند متعال مسلمانان را به كفار دو برابر نشان داد كه آنان به وحشت افتادند . نظريهء دوم اينست كه خداوند كفار را كه سه برابر مسلمانان بودند ، براى مسلمانان دو برابر نشان داد .
١٣ - ( وَإِذْ يُرِيكُمُوهُمْ إِذِ الْتَقَيْتُمْ فِي أَعْيُنِكُمْ قَلِيلًا وَيُقَلِّلُكُمْ فِي أَعْيُنِهِمْ لِيَقْضِيَ الله أَمْراً كانَ مَفْعُولًا ) [٢] ( و هنگامى كه خداوند آن كفار را در موقعى كه روياروى آنان قرار گرفتيد در چشمان شما اندك نشان مى دهد تا خداوند انجام بدهد كارى را كه بايد انجام بگيرد . ) ١٤ - ( فَأَنْزَلَ الله سَكِينَتَه عَلَيْه وَأَيَّدَه بِجُنُودٍ لَمْ تَرَوْها ) [٣] ( پس خداوند آرامش خود را به او ( پيامبر ) فرستاد و او را با لشكريانى تأييد كرد كه شما آنها را نمى ديديد . ) ١٥ - ( إِنَّه يَراكُمْ هُوَ وَقَبِيلُه مِنْ حَيْثُ لا تَرَوْنَهُمْ ) [٤] [ قطعا ] او ( شيطان ) و گروهش شما را مى بينند در حالى كه شما آنها را نمى بينيد .
١٦ - ( حَتَّى إِذا بَلَغَ مَغْرِبَ الشَّمْسِ وَجَدَها تَغْرُبُ فِي عَيْنٍ حَمِئَةٍ ) [٥] ( تا آن گاه كه ذو القرنين به نقطهء پايانى زمين از نقطهء مغرب زمين رسيد چنين دريافت كه خورشيد در چشمه اى از گل سياه غروب مى كند . ) ١٧ - ( أَوْ كَالَّذِي مَرَّ عَلى قَرْيَةٍ وَهِيَ خاوِيَةٌ عَلى عُرُوشِها قالَ أَنَّى يُحْيِي هذِه الله بَعْدَ )
[١] آل عمران آيهء ١٣
[٢] الانفال آيهء ٤٤
[٣] التوبه آيهء ٤٠
[٤] الاعراف آيهء ٢٧
[٥] الكهف آيهء ٨٦