ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٥٣ - دخالت عوامل منطقهء من در علم و معرفت به واقعيات از ديدگاه قرآن
( مَوْتِها فَأَماتَه الله مِائَةَ عامٍ ثُمَّ بَعَثَه قالَ كَمْ لَبِثْتَ قالَ لَبِثْتُ يَوْماً أَوْ بَعْضَ يَوْمٍ قالَ بَلْ لَبِثْتَ مِائَةَ عامٍ ) . . . [١] ( يا مانند كسى ( حضرت عزير عليه السلام ) كه از يك آبادى عبور مى كرد كه آن آبادى بر روى بناهايش ويران شده و از سكنه خالى گشته بود ، گفت : كى ( يا چگونه ) خداوند اين مردگان را پس از مرگشان زنده خواهد كرد ، پس خداوند او را صد سال مى راند ( عزير مرد و صد سال از مرگش گذشت ) پس خداوند او را زنده كرد و فرمود چقدر درنگ كردى ( چه مدتى از توقف تو در عالم پس از مرگ گذشت ) عزير گفت يك روز يا مقدارى از يك روز خداوند فرمود : بلكه تو صد سال در عالم پس از مرگ توقف نمودى . . . ) ١٨ - ( يَوْمَ يَدْعُوكُمْ فَتَسْتَجِيبُونَ بِحَمْدِه وَتَظُنُّونَ إِنْ لَبِثْتُمْ إِلَّا قَلِيلًا ) [٢] ( روزى كه خداوند شما را خواهد خواند و شما با سپاسگزارى به او پاسخ خواهيد داد و گمان خواهيد كرد كه در اين دنيا توقفى نكردهايد مگر اندكى . ) ١٩ - ( وَكَذلِكَ بَعَثْناهُمْ لِيَتَسائَلُوا بَيْنَهُمْ قالَ قائِلٌ مِنْهُمْ كَمْ لَبِثْتُمْ قالُوا لَبِثْنا يَوْماً أَوْ بَعْضَ يَوْمٍ قالُوا رَبُّكُمْ أَعْلَمُ بِما لَبِثْتُمْ ) . . . ( وَلَبِثُوا فِي كَهْفِهِمْ ثَلاثَ مِائَةٍ سِنِينَ وَازْدَادُوا تِسْعاً ) [٣] ( و بدينسان آنان ( اصحاب كهف ) را برانگيختيم ( احيا كرديم ) تا ميان خود از يكديگر سؤال كنند . گوينده اى از آنان گفت : چقدر توقف كرديد ( در غار ) گفتند : يك روز يا مقدارى از يك روز ، گفتند : پروردگار شما داناتر است به مقدار زمانى كه در غار توقف نمودهايد . . . ) ( و آنان سيصد سال در غارشان توقف نموده بودند ) ٢٠ - ( يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ وَنَحْشُرُ الْمُجْرِمِينَ يَوْمَئِذٍ زُرْقاً يَتَخافَتُونَ بَيْنَهُمْ إِنْ لَبِثْتُمْ إِلَّا عَشْراً . نَحْنُ أَعْلَمُ بِما يَقُولُونَ إِذْ يَقُولُ أَمْثَلُهُمْ طَرِيقَةً إِنْ لَبِثْتُمْ إِلَّا يَوْماً ) [٤] ( روز قيامت روزيست كه در صور دميده مى شود و ما گنهكاران را با چشمانى كه سياههاى آنها با سبز مخلوط ( مختل ) شده است محشور مى نماييم گنهكاران آهسته با يكديگر صحبت مى كنند و
[١] البقرة آيهء ٢٥٩
[٢] الاسراء آيهء ٥٢
[٣] الكهف آيهء ١٩ و ٢٥
[٤] طه آيهء ١٠٢ و ١٠٣