بكار رفته است مشاهدهء ما در بارهء آن كرات دگرگون خواهد گشت . همچنين است ميكرسكپها و ديگر وسايل و كانالهاى معرفتى كه براى دقت در نزديكتر ساختن علم و معرفت ما در بارهء آنچه كه آنها نشان مى دهند خاصيت و كيفيت مخصوص مادى و تركيبى تكنيكى خود را در آن موضوع دخالت مى دهند . و با توجه به همين عامل هفتم است كه دخالت وسائط درك را كه ذيلا بيان مى نماييم با وضوح كامل مى بينيم .
موجودات بسيارى در پيرامون ما با كيفيتهايى مخصوص به خود كه دارند ما را با آن پديده هايى كه اين موجودات دارا مى باشند در ارتباط قرار مى دهند : به عنوان مثال در اتاقى كه نشسته‌ايد مسلما درجه اى معين از حرارت وجود دارد كه اگر گرماسنج در آن اتاق داشته باشيد درجهء ٢٧ بالاى صفر را نشان خواهد داد ، اگر شما در اين اتاق انواعى از موجودات داشته باشيد مانند فرش پشمى ، گليم نخى انواعى از شيشه و ظروف سفالين و چينى و فلزى ، سنگ آجر ، سيمان ، موجودات چوبى ، شما هر يك از اين موجودات را لمس كنيد ، احساس خواهيد كرد كه هر يك از آنها درجه اى خاص از حرارت را نشان مى دهد . از اين جريان تجربى به خوبى اثبات مى شود كه هر موجودى اگر در جريان وسيلهء علم و معرفت قرار بگيرد ، كيفيت و خاصيت خود را هم به آنچه كه ارائه مى دهد كم و بيش مخلوط مى سازد . و شما از نظر علمى نمى توانيد در ارائه واقعيات هيچ يك از آن موجودات را كه به عنوان وسيلهء اطلاع يافتن از حرارت مورد بهره بردارى قرار داده‌ايد بر ديگرى ترجيح بدهيد . در اينجا بايد براى بيدار ساختن بعضى از تازه كاران ميدان علم و معرفت كه گمان مى كنند به وسيلهء همين علوم معمولى با آن محدوديتهايى كه دارد و ما به مقدارى از آنها در اين مبحث اشاره نموديم ، مى توانند همهء واقعيتها را از همهء سطوح و ابعاد بدون كمترين محدوديت بشناسند ، عباراتى از يكى از بزرگترين پيشتازان فيزيك دوران معاصر ارائه مى دهيم . اين پيشتاز بزرگ فيزيك در دوران معاصر همان ماكس پلانك است كه علم را در وجود خود به انسانيت درآميخته بود كه با كمال تواضع واقع بينانه چنين مى گويد : « كمال مطلوب فيزيكدان شناسائى جهان خارج حقيقى است ، با اين همه يگانه وسائل كاوش او ، يعنى اندازه گيريهايش هرگز در بارهء خود جهان حقيقى چيزى به او