ترجمه و تفسير نهج البلاغه

ترجمهء خطبهء هشتاد و هفتم

تفسير عمومى خطبهء هشتاد و هفتم

اصول معرفت و گرديدن

اصل تكميل ابعاد هفتگانه همديگر را

دفع توهّم مهمّ در بارهء تكميل ابعاد هفتگانه با همديگر

انحصار عوامل فعليّت و به ثمر رسانندهء چهار بعد اساسى در هفت عامل

1 - مقدّمهء براى توضيح دريافت با ابعاد هفتگانه

دو - دريافت هستى از بعد شناخت فلسفى آن

پنج - دريافت هستى از بعد حكمى آن

دو - گرديدن با بعد فلسفى

پنج - گرديدن با بعد حكمى

شش - گرديدن با بعد عرفانى

يك - گرداندن ( ساختن ) با بعد شناخت علمى

دو - گرداندن ( ساختن ) با بعد فلسفى

سه - گرداندن شهودى

چهار - گرداندن ( ساختن ) با بعد اخلاقى

پنج - گرداندن با بعد حكمى

خود شناسى براى خودسازى اوّلين گام در راه عرفان مثبت

جريان معرفت و عمل و چگونگى دخالت ابعاد هفتگانه در آن

معرفت مقدّمهء عمل و عمل مقدّمهء معرفت در گرديدن عرفانى

اگر حقيقت بعد از تشخيص داده شدن جدّى گرفته شود ، هم بر معرفت افزوده مى شود و هم عمل پر معنى و ضرورى تلقّى مى گردد

استقامت در جريان معرفت مقدّمهء عمل و عمل مقدّمهء معرفت تدريجا به وحدت نهائى آن دو در شخصيّت منتهى مى گردد

زمان در تصرّف عارف الهى در مى آيد و قدرت او بالاتر از سختىها و مسلَّط بر آنها مى گردد

نگاه بر زندگى و هستى براى تحصيل بينائى نه عبور چشم از آنها با لمس كورانه

عرفان الهى انسان را آمادهء پذيرش واقعيّات مى نمايد و در نتيجه انسان مسير الهى خود را پيش مى گيرد

اهتمام جدّى فقط به إِنَّا لِلَّه وَإِنَّا إِلَيْه راجِعُونَ است كه موجب برقرار كردن ارتباط آزاد با همه چيز مى گردد و هيچ همّ و غمّى در درون آدمى نمى گذارد

رها از نابينائى و از شركت با اهل هوى كليد درهاى هدايت و قفل درهاى ضلالت

ديدن راه و حركت با اطمينان در آن و شناخت مشعل گذرگاه

او چنانكه همهء حقائق را مانند نمودها در روشنائى خورشيد مى بيند ، خود مانند خورشيد همهء حقائق را روشن مى سازد

انسان عارف اگر سخنى بگويد مقصود خود را تفهيم مى نمايد و موقعى كه سخن موردى نداشته باشد ، سكوت ميكند

بدون عدالت در بارهء خويشتن كدامين عرفان را مى توان توقّع داشت

چون حركت انسان عارف بر مبنا و انگيزهء حقّ است ، لذا حقّ را توصيف و عمل بآن براى او ضرورى است

با قيافهء علم و معرفت دامى گسترده براى شكار ساده لوحان

ملاك واقعيّت محتويات قرآن و حقّ ، رأى و هواى آن نابكار است

همواره مردم را از بعد اميال آنان بخود جلب مى نمايد

صيّاد انسانها ادّعاى اجتناب از شبهات و بدعتگذاريها دارد ، ولى عمل او ارتكاب شبهات است و بوجود آوردن بدعتها

اين صيّادان حيواناتى هستند انسان نما

اين مردگان در ميان زندهها اصلا مدخل هدايت را نمى شناسند تا وارد هدايت شوند

راهى كدامين مقصد هستيد

مرگ اهل بيت عصمت و طهارت عليهم السّلام مانند مرگ ديگران نيست

كدامين حجّت را مى توان بر حجّة الله اقامه نمود

در ميان شما به قرآن عمل كردم و عترت را بوديعت نهادم و پرچم ايمان را در ميان شما نصب و آنرا باهتزاز در آوردم

خودكامگىهاى خودپرستان هم مانند وجود پليدشان رو به فنا است

مقدّمهء يكم - بيان مختصرى از نظريّه اى كه منكر تجرّد نفس و استعدادهاى نهفته در آن مى باشد

مقدّمهء دوم - حسّاسيّت نابجا در بارهء اصطلاح تجرّد و مجرّد و مانند آنها

مقصود از مجرّدات حقائقى از همين هستى است با هويّتى والاتر

دليل يكم - خودداورى

دليل دوم - علم حضورى

دليل سوم

دليل چهارم

دليل پنجم

عنصر سوم - محصول عمل تجريد است

عنصر چهارم - عامل تجريد است

عنصر پنجم

دليل ششم - لذائذ و ابتهاجهاى روحانى

دليل هفتم - احساس برين تكليف

دليل هشتم

دليل نهم - افزايش قدرت تفكَّر و تجسيم و تعقّل

دليل دوم

دليل چهاردهم

قسمت دوم - استعدادهاى موجوده در نهاد انسانى كه بوسيلهء عوامل و انگيزههاى خارجى به فعليّت مى رسند

2 - پديدهء اكتشافات و ابتكارات و اختراعات

3 - بروز منشهاى متنوّع مانند منش قضائى ، سياسى ، هنرى و غير ذلك

4 - بروز « من » كه مديريّت حيات را بعهده مى گيرد

استعدادهاى متضادّ را چگونه بايد تفسير كرد

عرفان اسلامى

مفهومى مشترك از عرفان كه در گذرگاه تاريخ معرفت در جريان بوده است

مقدّمه اى براى حلّ معمّاى حاصل از احساس تضادّ فوق

حال ، و عرفان منفى ، و عرفان مثبت

لذّتجوئى از وجد و حال عرفانى جوانه ايست كه پس از قطع شاخههاى خودخواهى در « خود طبيعى » سر مى كشد

بهجت و شكوفائى روح غير از لذّت خود طبيعى است

ابن سينا بهجت را به خدا نسبت مى دهد

خودپرستى و خودنمائى با بهجت و شكوفائى روح در تكاپوى عرفانى تضادّ تباه كننده دارد

بجاى پرداختن به افراط در برهم زدن لابلاى خود در جاذبهء كمال قرار بگيريم

دو انحراف تباه كننده كه بزرگترين و نفوذ ناپذيرترين سدّ تكامل و رشد آدميان گشته است يك - خود بزرگ بينى دو - خود كوچك بينى

آيا هدف از عرفان و حقّگرائى بهشت مادّى است كه خود طبيعى را خواهد نواخت

مبناى منفى دوم

مبناى منفى سوم

مبناى منفى چهارم

عرفان مثبت اسلامى يا مسير انسان كامل

تحقّق عرفان مثبت در يك انسان كامل كه علىّ بن ابي طالب نام او است

فهرست مطالب

فهرست آيات

فهرست روايات

فهرست اعلام

فهرست مآخذ

ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٣٠٨ - فهرست مطالب

دوم - بعد فلسفى ٣٤ سوم - بعد شهودى ٣٦ چهارم - بعد اخلاقى ٣٨ پنجم - شناخت هستى با بعد حكمى ٤١ ششم - شناخت هستى با بعد عرفانى ٤٢ هفتم - شناخت هستى با بعد مذهبى ٤٤ مقدمه اى براى توضيح دريافت با ابعاد هفت گانه ٤٥ دريافت هستى با ابعاد هفتگانه ٤٩ يك - دريافت هستى از بعد شناخت علمى آن ٤٩ دو - دريافت هستى از بعد شناخت فلسفى آن ٥٠ سه - دريافت هستى با شناخت شهودى ٥٢ چهار - دريافت هستى از بعد اخلاقى ٥٢ پنج - دريافت هستى از بعد حكمى ٥٣ شش - دريافت هستى از بعد عرفانى ٥٤ هفت - دريافت هستى از بعد مذهبى ٥٤ صيرورت ( گرديدن ) با ابعاد هفتگانه معرفت ٥٥ يك - گرديدن با بعد شناخت علمى ٥٥ دو - گرديدن با بعد فلسفى ٥٧ سه - گرديدن با بعد شهودى ٥٩ چهار - گرديدن با بعد اخلاقى ٥٩ نخست تخلق به اخلاق فاضله سپس ورود به عرفان اسلامى ٥٩ پنج - گرديدن با بعد حكمى ٦٠ شش - گرديدن با بعد عرفانى ٦١ موضوع گرديدن در نفس انسانى چيست ٦٤ هفت - گرديدن با بعد مذهبى ٦٩ گرداندن و ساختن با ابعاد هفت گانه معرفت ٦٩ يك - گرداندن ( ساختن ) با بعد شناخت علمى ٧١ دو - گرداندن با بعد فلسفى ٧٣ سه - گرداندن با بعد شهودى ٧٤ چهار - گرداندن با بعد اخلاقى ٧٥ پنج - گرداندن با بعد حكمى ٧٦ شش - گرداندن با بعد عرفانى ٧٧ هفت - گرداندن با بعد مذهبى ٧٧ تطبيق جملات اين خطبه بر ابعاد هفتگانه و طرح اصول بنيادين عرفان مثبت اسلامى ٧٨