ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٩٨ - مقدّمه اى براى حلّ معمّاى حاصل از احساس تضادّ فوق

هفت چشم بر كف پا دارد . يا اين كه اين فعّاليّت بوسيلهء فعليّت رسيدن استعداد واقعى و با انگيزهء واقع بينانه ، نتايجى داراى واقعيّت را بوجود مى آورند كه قابل انطباق و بهره بردارى در واقعيّتهاى جهان مى باشند امروز تطبيق عمليّات رياضى بر جهان عينى و بهره بردارى ضرورى و مفيد در انواعى از واقعيّات فيزيكى و شيميائى و صنايع و حتّى مقدارى از علوم انسانى بقدرى فراوان است كه جائى براى ذكر نمونه ندارد . با اين حال نه خود موضوع اين فعّاليّتهاى رياضى كه عدد و علامت است نمودى در جهان عينى دارد و نه محصول و نتايج تجريدى آنها . اين فعّاليّتها چهره اى ديگر از جهان هستى را از دو قطب ذهنى ( سوبژكتيو ) و عينى ( اوبژكتيو ) به ما ارائه مى دهند .
١٣ - تغيير موقعيّتهائى كه موجب دگرگونى روابط انسان با همنوع خود يا با جهان طبيعى مى گردد ، به بروز چهره هائى ديگر از دو قلمرو منتهى مى شود ، بطورى كه اگر آن آن تغيير موقعيّت صورت نمى گرفت ، آن چهره‌ها بروز نمى كرد .
بعنوان مثال : فقط با بدست آوردن موقعيّت تصدّى به تعليم و تربيت است كه معلَّم يا مربّى استعداد و پديده‌ها و نتايج پذيرش و موانع آنرا بعنوان چهره هائى از واقعيّت درك مى كند . فقط با رسيدن به مراحل ازدواج است كه آدمى عوامل همسر يافتن و مختصّات و نتايج آن را بعنوان چهره هائى از واقعيّتها درك مى كند . فقط با رسيدن به درجهء والاى عدالت و كمال است كه آدمى عوامل و مختصّات و نتايج آنها را به عنوان چهره هائى از واقعيّتها درك مى نمايد .
١٤ - بدين ترتيب فقط بيدار شدن حسّ بسيار با ارزش جهان بينى والاست كه چهرهء ملكوتى و فروغ احديّت و قيافهء آيت بودن جهان ، خود را نشان مى دهد . عمده مانع بيدار شدن اين حسّ غوطه ور شدن در خودخواهىهاى درونى و اصول پيش ساختهء ذهنى در قلمرو درون و غوطه ور شدن در كمّيّتها