تاريخ حديث شيعه در سده هاى هشتم تا يازدهم هجرى - خدايارى، علي نقى؛ پور اكبر، الياس - الصفحة ٩٢ - ٤ مصابيح القلوب

اختلاف دارند.[١] مصابيح القلوب، بر پايه چهار نسخه خطّى، به كوشش آقاى محمّد سپهرى توسّط دفتر نشر ميراث مكتوب و انتشارات بنيان به سال ١٣٧٥ ش، منتشر شده است.

موضوع كتاب، شرح ٥٣ حديث نبوى در باب اخلاق، مواعظ و حِكَم است كه در ٥٣ فصل، سامان يافته است. عناوين برخى از فصول كتاب عبارت‌اند از: در فضيلت لا اله الا اللَّه (فصل اوّل)، در فضيلت صبر (فصل دوم)، در صفت طعام دادن (فصل دهم)، در فضيلت قناعت (فصل يازدهم)، در ترك دنيا (فصل چهاردهم)، در فضايل خاصّان درگاه الهى (فصل نوزدهم)، در فضايل حيدر كرّار (فصل بيستم)، در مهلكات و منجيات (فصل بيست و پنجم)، در بيان شريعت و طريقت و حقيقت (فصل سى و پنجم)، در بيان حقيقت درويشى و محبّت حضرت عزّت (فصل سى و ششم)، در بيان معرفت و بندگى (فصل چهل و دوم)، در توكّل بر كَرَم و فضل پروردگار (فصل پنجاهم)، قصّه سليمان (فصل پنجاه و سوم).

نثر كتاب، شيوا و دلپذير و نمايانگر سبْك نوشته‌هاى مذهبى در خراسان سده هشتم است. شيعى سبزوارى، شرح خود بر احاديث را با مناجات با خدا، نقل حكايات لطيف و اشعار گوناگون، همراه ساخته تا خواننده را با شور و اشتياق، با خود همراه سازد. عالم واعظ و اديب همشهرى شيعى سبزوارى، يعنى كاشفى، اين سبْك را در آثار خود، پى گرفت و به كمال رساند.

درباره شيوه نگارش كتاب نيز گفتنى است كه سبزوارى، در نقل احاديث، چه احاديثى كه به شرح آنها پرداخته، و چه احاديث فراوان ديگرى كه در مقام شرح و بيان احاديث آورده، و نيز در نقل گزارش‌هاى تاريخى، مصادر و اسانيد خود را ذكر نمى‌كند. با مراجعه به فهرستى كه محقّق كتاب به دست داده، آشكار است كه تنها از

[١]. روضات الجنّات، ج ٢، ص ٢٦٧.