تاريخ حديث شيعه در سده هاى هشتم تا يازدهم هجرى - خدايارى، علي نقى؛ پور اكبر، الياس - الصفحة ٢٢٠ - ٣ رجال النيلى

٣. رجال النيلى‌[١]

اين كتاب، نوشته سيّد بهاءالدين على بن عبد الكريم بن عبد الحميد حسينى نيلى نجفى، معروف به «نسّابه»، استاد ابن فهد حلّى است. به گفته افندى، سيّد جمال الدين ابن اعرج، تتمّه‌اى در ذكر نام علماى روزگار علّامه حلّى و اندكى پس از او به آن ملحق ساخته است.

نويسنده رياض العلماء، به نقل از صاحب معالم، گزارش كاملى از اين كتاب، به دست داده است.

صاحب معالم كه رجال النيلى را يافته بوده، شرح حال ٢٦ نفر از عالمان پس از علّامه حلّى را كه سيّد جمال الدين ابن اعرج به درخواست نويسنده به آن ملحق كرده بوده، استخراج كرده است. بنا به نوشته صاحب معالم، رجال النيلى، به سان خلاصةى علّامه حلّى بر دو قِسم است. او ابتدا كلام علّامه در خلاصة را در هر باب مى‌آورد و چون به آخر باب مى‌رسد، موارد ديگر را از الفهرست شيخ يا كتاب ابن داوود يا نجاشى تكميل مى‌كند. در برخى موارد نيز به برخى مناقشات جزئى با ابن داوود مى‌پردازد كه برخى از آنها غير قابل توجّه است،[٢] گو اين كه بيشتر مواردى كه افزون بر خلاصة از الفهرست شيخ طوسى يا رجال النجاشى نقل مى‌كند، در قِسم دوم خلاصة موجود بوده و نويسنده، دوباره آنها را ذكر مى‌كند ....[٣] از آن‌جا كه نيلى مى‌خواسته كتابش، عالمان پس از علّامه را نيز در بربگيرد، از سيّد جمال الدين ابن اعرج درخواست كرده كه شرح حال اين عالمان را نيز بنويسد و در كتاب، درج كند. او نيز به اين كار، مبادرت كرده است. صاحب معالم افزوده كه او

[١]. رياض العلماء، ج ٤، ص ١٣١- ١٣٣؛ مصفّى المقال، ص ٢٩٣- ٢٨٥؛ الذريعة، ج ١٠، ص ١٥٧.

[٢]. تعبير متن، چنين است:« ويتصدى فى بعض المواضع لمناقشة ابن داوود فى أشياء سهلة و بعضها مناقشات‌باردة».

[٣]. ر. ك: رياض العلماء، ج ٤، ص ١٣١- ١٣٢؛ مصفّى المقال، ص ٢٨٧- ٢٨٨.