تاريخ حديث شيعه در سده هاى هشتم تا يازدهم هجرى - خدايارى، علي نقى؛ پور اكبر، الياس - الصفحة ٢٠٤ - ١«الرجال» ابن داوود

او در تنظيم كتاب خود، دست به عملى ابتكارى زده و اسامى افراد را به ترتيب حروف الفبا در حروف اوّل و دوم نام‌هايشان و نام پدرانشان آورده است. براى نمونه، ابان، قبل از ابراهيم و ابان بن تغلب، پيش از ابان بن عبد الملك آمده است.

اين در حالى است كه در كتاب‌هاى رجالى پيشين، همه نام‌هايى كه با حرف الف شروع مى‌شوند، در يك بخش آمده، بدون آن كه ترتيب حروف بعدى لحاظ شده باشد. ابن داوود، براى هريك از منابع رجالى‌اى كه از آنها استفاده كرده و نيز براى نام هريك از معصومان، رمزى نهاده است. بدين ترتيب، با استفاده از رموز دانسته مى‌شود كه هريك از راويان در كدام يك از منابع، ياد شده و از اصحاب كدام معصوم بوده است. اين رموز، توسّط رجاليان بعدى نيز پذيرفته شده است.[١] ابن داوود، پس از ذكر رمزگذارى‌هاى خود، از پيش‌دستى خود در اين زمينه سخن مى‌گويد. از ديگر ويژگى‌هاى كتاب، آن است كه گاه به چگونگى ضبط برخى اعلام، اشاره مى‌كند؛[٢] يعنى همان كارى كه علّامه حلّى در إيضاح الاشتباه انجام داده است.

برخى ديگر از ويژگى‌هاى الرجال ابن داوود عبارت‌اند از:[٣] ١. ابن داوود، در قِسم نخست كتاب خود، افرادى را آورده كه مدحى درباره ايشان وارد شده، گرچه ذم‌هاى فراوان درباره برخى از آنها وارد شده باشد. بر اين اساس، برخى افراد مانند هشام بن حكم را به اعتبار ورود مدح درباره آنها در بخش اوّل، و به اعتبار ورود ذم درباره‌شان در بخش دوم نيز آورده است. همچنين، افراد اختلافى را به همان اعتبار، در هر دو قِسم، آورده است.

٢. ابن داوود، تمام مآخذ خود را ذكر مى‌كند و در صورتى كه مستند خود را ذكر نكند، دانسته مى‌شود كه از نسخه او رمز آن ساقط شده است. البته در مواردى كه نام‌

[١]. مصفّى المقال، ص ١٢٦.

[٢]. براى مثال، ر. ك: قسم اوّل، ذيل: حماد، حمدويه، خيثمه و شرحبيل.

[٣]. ر. ك: قاموس الرجال، ج ١، ص ٣٥ به بعد.