الذريعة إلى حافظ الشريعة - رفيع الدين محمد الجيلاني - الصفحة ٧٧ - شرح خطبة الكافي

شرطيّه در آن علم ندارد رَهْ از آن راه‌* * * كز جهل نباشد برى آن علم كه شرطيست‌

رو «لَو عَلِمَ اللَّه» بخوان تا كه بدانى‌* * * ذو الخير و عديمش همه در علم الهى است‌

پس غايت تكليف نه آنست كه داند* * * مؤمن كه و كافر كه و نيكو كه و بد كيست‌

بل آنكه به‌فعل آيد و واقع شود اشيا* * * هر يك به‌همان وجه كه در علم الهى است‌

ابليس بسى سال كه در صف ملايك‌* * * مى‌كرد به‌طاعات و عبادات خدا زيست‌

تكليف ميان آمد و شد واقع و ظاهر* * * ذنبى كه عيان بود كه از خواهش ذاتيست‌

زان توبه نكرد و نشد از كرده پشيمان‌* * * كز خواسته خويش كسى را نَدَمى نيست‌

آدم چو گناهش نَبُد از خواهش ذاتى‌* * * زان چون به‌خود آمد به‌خجالت شد و بگريست‌

كس را نرسد كاين همه اشرار چرا اند* * * انواع ستمها كه به‌مظلوم شد از چيست‌

بر ظلم چرا گشته معلّق عوض و اجر* * * بى آن چه شدى گر شدى اين داد و ستد چيست‌

بس ظلم كه گر عرض شود بر تو و گويند* * * باشد عوضش ملك جهان، طبع نه راضى است‌

آن ظالم شرّير چرا كرده شد ايجاد* * * با علم كه شوقش بسوى ظلم غريزيست‌

ايجاد بود خير، ولى در حد ذاتش‌* * * چون تابعش افتاد ضرر، پس ثمرش چيست‌