الذريعة إلى حافظ الشريعة - رفيع الدين محمد الجيلاني - الصفحة ٧٦ - شرح خطبة الكافي

تيسير، مهيّا شدن از جانب حقّ است‌* * * هر امر كه در كار تو در كار و ضروريست‌

حكمست قضا برشدن و اين همه شرطش‌* * * نه مذهب تفويضى و نه مذهب جبريست‌

انجاح سؤالست، نه اكراه بر افعال‌* * * محتاج به تيسير عمل گرچه اراديست‌

از جمله تيسير، عطا كردن عقل است‌* * * و اسباب و شروطى كه ببارى متناهيست‌

تكليف هم از جمله اسباب و شروطست‌* * * بى امر كى اين ممتثل، آن مُعْرِض و عاصى است‌

ذات تو و مختار تو در علم ازل بود* * * هان عمر بنحوش نكنى صرف، كه ره نيست‌

اين بود نه فى نفسه و معقول بذاتست‌* * * بل رابطى آن ربطْ وِ را بودنِ عقلى است‌

ممكن زخدا بودن شى‌ء، شى‌ء نباشد* * * تا جعل دهد بود به وى معنى ربطى است‌

بل منتزع از قدرت و آن منتزع از ذات‌* * * خود قادر و خود عالم و خود صورت علمست‌

معنىّ هو الكلُّ وَ فى وحدةٍ اينست‌* * * تحقيق درين مسئله اينست و جز اين نيست‌

معلوم خدا بودى و مقدور جنابش‌* * * زان پيش كه «كن» گفته شود، گرچه مجازيست‌

از كردن او ممكن و مقدور نگشتى‌* * * بل قدرت ذاتيش در امكان تو كافيست‌

علمش بتو و خواهش ذاتيت محيط است‌* * * پيش از همه موجود كه ارضى و سمائيست‌