دورانت» گزارش مى‌كند، مثال در كشور ما بپذيريم. مى‌بينيم كه فرهنگ اسلامى تا چه اندازه پيشرفت داشته است. به عنوان مثال، در كشور ما امروزه على‌رغم پيشرفت بسيار چشمگير صنعت چاپ، چنين كتابخانه‌اى وجود ندارد. حتى در بزرگ‌ترين كتابخانه‌هاى كشورهاى اسلامى كه در عربستان و مصر است، حدود ٥/ ٢ تا ٣ ميليون جلد كتاب وجود دارد. علاوه اينكه اگر ما فرهنگى دينى اسلامى را با فرهنگ قرون وسطى كه در اروپا بود، مقايسه كنيم و نوشته‌هاى مسيحيان درباره فرهنگ اسلامى را ملاحظه كنيم، مى‌بينيم كه حتى شيوه‌هاى نگهدارى كتاب در كتابخانه‌هاى اسلامى جالب و پيشرفته بود. ولى مسيحيان براى دور ماندن از دزديده شدن كتاب‌ها، آنها را با زنجيز به ميزها مى‌بستند. البته كتاب داراى ارزش بالايى نزدم مردم بود، ولى دست كسى به آن نمى‌رسيد.
به هر حال، مسيحيان در جنگ‌هاى صليبى با فرهنگى اسلامى آشنا شدند و پى بردند كه بسيارى از منابع علمى خودشان كه مربوط به يونان و روم سابق است و خودشان از آنها خبر نداشتند، در دست مسلمانان است. به‌عنوان مثال، كتاب‌هاى ارسطو و افلاطون را با ترجمه عربى در نزد مسلمانان پيدا كردند. همين امر باعث شد كه كم كم زمزمه‌اى با مطالعه آثار يونان و روم باستان در مسيحيان به‌وجود آيد. از اين رو، اين نهضت فرهنگى ٢٠٠ تا ٤٠٠ ساله با محوريت كشور ايتاليا كه با سلسله حوادث فرهنگى همراه بود با هنر و ادبيات شروع شد و هنر مجسمه‌سازى، نقاشى، هنر نمايشى و هنر نويسندگى رشد يافت و به اقتباس از آثار قديمى روى آوردند.
از اين پس، بزرگان اروپايى سعى مى‌كنند كه به هر پديده‌اى در علوم اجتماعى مى‌رسند، سر نخ آن را به اروپايى باستان و قرون عقل‌گرايى سابق يونان و روم و بيشتر هم به يونان، متصل كنند. به همين جهت، اگر تحقيقى را به محقق اروپايى مى‌دادند، ابتدا ريشه تاريخى آن را در يونان پيدا مى‌كرد. حتى بحث دمكراسى و جمهوريت به شكل جديد آن را در يونان و روم سابق ريشه‌يابى مى‌كردند. يعنى دمكراسى را در يونان و جمهوريت را در روم! نتيجه اين تحولات اين بود كه چند اصل اساسى به چند اصل ديگر تبديل شود.