خداوند در قرآن كريم، حقوق فراوانى براى انسان قائل شده است و در باب آزادى انسان، رژيم ارباب و رعيتى ميان انسان‌ها را جدّاً ممنوع مى‌داند. اگر از ذات اقدس اله تنزّل كرديم و سخن از غير خدا بود، مردم نه حق دارند كه خود را ارباب ديگرى بدانند و نه مجازند كه زير طومار ارباب بودن ديگران را امضا كنند. حتى انبياء و اولياء و امامان عليهم السلام و فرشتگان نيز ارباب مردم نيستند. رژيم ارباب و رعيتى، در دو بخش مالى و فرهنگى بروز و ظهور دارد كه بدان اشاره مى‌شود.
ارباب و رعيتى مالى‌ ارباب و رعيتى مالى به اين صورت است كه اربابى، مالك يك روستا يا منطقه وسيع‌تر مى‌باشد و ديگران براى او كار كنند و رأى او در تأمين زندگى كشاورزان و باغداران و دامداران و مزدبگيران نافذ باشد. اين، ساده‌ترين نوع رژيم ارباب و رعيتى است كه متأسفانه هم‌اكنون نيز در بعضى از نقاط جهان مشاهده مى‌شود و در كشور ما، به لطف انقلاب اسلامى، اوّلًا زشتى و ناعادلانه بودن آن بر همگان آشكار شد و ثانياً، بقاياى اين رژيم ظالمانه، از جامعه اسلامى ريشه‌كن گرديد.
ارباب و رعيتى فرهنگى و فكرى‌ ارباب و رعيتى فرهنگى و فكرى يعنى اينكه كسى، يافته‌هاى خود را به‌عنوان «انديشه ارباب»، بر ديگران تحميل كند و آنان را رعيت فرهنگ و فكر خود بداند. در اين رژيم، كسى كه انگيزه ارباب بودن دارد، مردم را به خواسته خود دعوت مى‌كند و از آنان مى‌خواهد كه هدف او را بپذيرند؛ از او اطاعت كنند و بالاخره، او مطاع باشد و ديگران مطيع او.
چنين رژيمى، اوّلًا تشريح نادرستى آن كار آسانى نيست و ثانياً براندازى آن نيز مشكل است.
اين دو نوع رژيم ارباب و رعيتى، در گذشته وجود داشت و اكنون نيز كه در جهان قرن بيستم و در آستانه قرن بيست و يكم بسر مى‌بريم و براى مريخ رهيافت مى‌فرستند، نوع دوم آن يعنى رژيم ارباب و رعيتى فرهنگى، بر جهان حاكم گشته است.
قرآن كريم و رژيم ارباب و رعيتى‌ قرآن كريم در مورد ارباب و رعيتى فرهنگى روشنگرى كرد و زشتى آن را برشمرد و در براندازى آن تلاش و كوشش نمود و ممنوعيت چنين رژيمى را، از انبياء و فرشتگان آغاز كرد تا ديگران حساب خود را داشته باشند و كسى نگويد من ارباب فكرى شمايم و شما رعيت فرهنگى من هستيد:
ما كانَ لِبَشَرٍ أَنْ يُؤْتِيَهُ‌اللَّهُ الْكِتابَ وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَ ثُمَّ يَقُولَ لِلنَّاسِ كُونُوا عِباداً