بودند و فلاسفه و حكماء بزرگى مانند: افلاطون، ارسطو و سقراط در آنجا بودند، در روم نفوذ كردند. اگر چه قبل از اين آميختگى فرهنگى، فرهنگ روم با خرافاتى مثل: رَمّالى، جنّ‌گيرى و اعتقادات خرافى ديگر به شدت در روم حاكم بود. پرستش رب النوع‌ها مطرح و از پرستش خداى واحد خبرى نبود و علاوه بر روم، در غرب نيز مطرح بود.
حتى خدايانى كه ميان كشورها و ملت‌هاى شرقى مطرح بودند، آنجا مورد پرستش واقع مى‌شد. مثلًا «ميترا» خداى ايرانيان، «يَهُوه» خداى عبريان، «ايزيس» خداى مصريان در روم مورد احترام بودند. البته در اين زمان، وضع تعارض طبقاتى در روم نيز وجود داشت.
تضاد و تعارض طبقاتى حاكم و بردگى به‌شدت رايج بود و اين شيوه بردگى كه بعد از رنسانس اوج گرفت، پايگاه تاريخى نيز دارد كه قبل از قرون وسطى و تا اندازه‌اى در قرون وسطى، بردگى امر رايج و تجارت مرسوم آنجا بود.
قيام بردگان روم به رهبرى «اسپارتاكوس» از جمله حوادث آن دوران است. البته از اين نوع قيام‌ها در تاريخ روم باستان مواردى ذكر و ثبت شده است. اين وضع تا زمان هجوم اقوام مختلف به روم ادامه داشت. يكى از اقوامى كه به امپراطورى روم غربى يورش آورد، بِربِرها هستند. رومى‌ها به هر اجنبى «بربر» مى‌گفتند و از آن مفهوم «وحشى» را اراده مى‌كردند. حال آنكه بربر به معناى وحشى نيست. شايد به خاطر رفتار خشن آنان بوده است. از اين رو وحشى، مساوى با بربر قلمداد مى‌شد. زيرا به دليل حمله بربرها كه طىّ ٥٠- ٦٠ سال به طور مداوم به رومى ها ضربه وارد مى‌كردند، همه اجنبى‌ها را بربر مى‌گفتند. بربرها در حملات خود به روم موفق شدند، بخش‌هاى بسيارى از اين كشور را تصّرف كنند. اقوام موجود در اروپا، اعقاب همان بربرها هستند.
مثل: اسلاوها، ژرمن‌ها، فرانك‌ها، ساكسن‌ها) saxons (، آنگل‌ها) angles (، اين اقوام موجود در اروپا از طايفه بربرهايى هستند كه به امپراتورى روم حمله كرده بودند. از جمله اتفاقات قبل از مسيحيت، طايفه‌اى به نام هون‌ها) Huns (، از قبايل تُرك و تاتار و مغول بودند كه از آسياى مركزى، قرقيزستان امروز، به رهبرى فردى بنام «آتيلا» در سال ٤٥١ ميلادى به امپراتورى روم حمله كردند و بيش از ١٥٠ هزار نفر در اين جنگ كشته شدند. از آتيلا در تاريخ اروپا، همواره به عنوان يك چهره بسيار سفّاك و خشن ياد مى‌كنند كه در واقع نيز چنين است. وقتى آتيلا به روم غربى حمله كرد، براى اوّلين بار