بصيرت پرچمداران - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣٩٠
محدوده خود خالى از اهمّيت نيست. مخصوصاً قسمت ادبى آن فوقالعاده مهم و جالب توجه است. مقالات عديده بهخصوص راجع به نسوان مشهوره عالم و حالات شعراء و ادَباى سلف و غيره از مشاهير مردمان بزرگ و نوشتهجات و شاه كارهاى آنان» ... «و نوشته جات زنان اديبه و شاعره كه خارج از حدّ براى نسوان مملكت ما لازم است.» «زنان ما همه در بند جهل گشته اسير ز علم دور و به جهل آشنا تمام بىخبرند از حقوق حقّه خويش بقيه مردان چونان كه زر خريد و اجير به يك ديار زن آمد وكيل ملّت خويش چنان كه آن ديگرى در ديار خويش وزير» اين مطالب، اشاره به كشورهاى اروپايى داشت كه در آنجا زنان وكيل و وزير مىشوند ولى ما هنوز اينجا اندر خم يك كوچه ماندهايم. دهخدا نيز در كتاب «چَرند و پَرند»، به طور كامل اوضاع زنان را به تمسخر مىگرفت و الگوهاى غربى را براى زنان ما معرفى مىكرد.
در زمان احمد شاه قاجار، اولين گروه از زنان جذب كارخانه ريسندگى شدند. در دوران رضا خان و رضا شاه، جمعيتهاى زنانه به طور متعدّد تشكيل شدند.
در اين جمعيتها دو سه مسأله مهم وجود داشت: الف- الگوبردارىها از غرب بود.
چنان كه در خاطرات خانم نورالهدى منگنه، از زنان معروف وطنخواه اصفهان عهد قاجار و پهلوى، آمده است كه در جلسات جمعيت وطنخواه اصفهان، افرادى از كشور مصر و كشورهاى عربى، كه در جريان نهضت زنان بودهاند، از موضوع «كشف حجاب» سخن مىگفتند. نكته جالب توجه اين است كه عامل برگزارى كنگرهها و جلسات زنانه و كسانى كه ميهمانان خارجى را به ايران مىآوردند و از آنان پذيرايى مىكردند و به جمعآورى زنان در اين مراسمها كمك مىكردند، عوامل تيمورتاش بودند. تيمورتاش چشم راست رضا شاه بود! از اين رو، هم حكومت مىخواست اين جمعيتها را راهاندازى كند تا «كشف حجاب» و «آزادى زنان» شود و هم به طور طبيعى، گروهى از زنان تحصيلكرده و