بصيرت پرچمداران - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣٨٨
تنباكو نقش فعال داشتند. مثلًا زنان متديّن كه به مساجد مىرفتند، براى امام جماعت مسجد حريم قرار مىدادند. روحانى كه در دفاع از حكم ميرزاى شيرازى سخنرانى مىكرد، اينان مسؤوليت حفاظت از جان او را به عهده مىگرفتند. بدين منظور، برخى آنان در زير چادرهاى خود چماق حمل مىكردند. زمانى كه بازار شهر تبريز به طرفدارى از ميرزاى شيرازى تعطيل شد و مأموران حكومتى مغازهها را به زور بازگشايى مىكردند، در اين هنگام حدود دو هزار زن مسلّح به سركردگى شخصى بهنام «زينب پاشا» وارد صحنه شدند و با قدرت اسلحه بازار را دوباره مىبستند و به شاه تلگراف كردند كه: اگر به مخالفت خود ادامه دهد، با ما زنان طرف خواهد بود. پس زنان ايران در جريان نهضت تنباكو، نقش حفاظتى و نظامى و جمعآورى اعانات را به عهده داشتند.
امّا در زمان قاجار، با موضوع ديگرى ما رو به رو مىشويم. زيرا اولين نفوذ غربگرايى در ايران، از زمان قاجار با گرايش زنانه آغاز شد. به نظر مىآيد اين جريان از زمان محمد شاه بهوجود آمد. در اين دوران، مدارس مسيحيان در ايران براى ارامنه كشور باز شد و سفارت آمريكا و بعضى سفارتخانهها اقدام به اين كار كرده بودند.
همچنين با شكلگيرى مدارس بهشكل جديد، سعى كردند تا بسان مدارس ارامنه، دختران را جذب كنند و آن را ابزارى براى بى عفّتى دختران قرار دهند و البته تا حدودى موفق شدند. زيرا دختر مسلمان بعد از مدتى، كفش پاشنه بلند پوشيد و خود را شبيه غربىها كرد و با اعتراض مردم، مدرسه تعطيل شد.
بعد از اين جريان، با جريان بهائيت در ايران مواجه هستيم. يكى از نشريات جديد، كه اواخر سال ٧٧ چاپ شد، كتاب «نگاه زنان ناشر فرهنگ و توسعه» از نوشين احمدى خراسانى، حاوى مجموعهاى از مقالات را، معرفى كرد. در يكى از مقالات كه به فارسى ترجمه شد، از فراماسونرى و بهائيت، بعنوان دو نهضت مثبت نام برده است كه در ارتقاء حقوق زنان و وضعيت اجتماعى آنان نقش داشتهاند و خواهان آزادى و ارتقاء نقش زنان بودند! بهائيت در ايران، در زمان ناصرالدين شاه ظاهر شد كه متأسفانه در اين حركت ضد اسلامى، زنى كه خود عالمه و همسر يك روحانى بود، انحراف عقيده پيدا كرد و جذب بهاييت شد. او اولين زنى بود كه در ايران كشف حجاب كرد و تعدادى از زنان و مردان را به خود جذب نمود. او مطابق آيين بهائيت معتقد بود كه شريعت نبوى منسوخ شده است