برنامه سعادت (ترجمه کشف المحجة لثمرة المهجة) - سید بن طاووس - الصفحة ٢٨ - فصل بيست و سيم

طرق بعيده و راه‌هاى خطرناكى است كه انسان ايمن نيست كه بعد از ورود در آن بطور كلى از آن بسلامت خارج شود.

فصل بيست و سيم‌

همانا دوست فاضلى داشتم از متعلمين علم كلام، كه خدايش رحمت كند و از او راضى شود، و غالبا در محضر ما حاضر ميشد و بمذاكرات علمى ميپرداختيم. روزى بوى گفتم: طرق معرفت خداوند مطابق معلومات و مقدورات او جل و علا است، و عدد آن منحصر بفهم و ادراكات انام نيست، و چون طريق معرفت را منحصر بنظر بندگان ميدانست و با آن انس گرفته بود از اين كلام بسيار تعجب نمود، باو گفتم چه گوئى در باره حضرت عيسى بن مريم ٧ هنگامى كه در گهواره: إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ آتانِيَ الْكِتابَ وَ جَعَلَنِي نَبِيًّا گفت: آيا معرفت او از روى نظر و استدلال بود؟ پس در جواب عاجز ماند و در وادى حيرت فرو رفت.

و نيز روزى باو گفتم: چه گوئى در حق كسى كه از طريق نظر و استدلال در مقام معرفت خداوند برآيد، آيا در اول امر در حال شك و ترديد است؟ جواب داد كه: آرى در حال شك است، گفتم آيا نبى اكرم محمد و وصى او على ٨ برهه از زمان بر ايشان گذشت كه در حال شك و ترديد بودند؟ در جوابم گفت: بر من غالب آمدى و مرا محكوم كردى؛ زيرا كه چنين حرفى نتوانم گفت؛ براى اينكه خلاف آن محقق و مسلم است، و از حالات آن بزرگواران مطلب كاملا روشن و معلوم است.

پس براى زيادى توضيح باو گفتم: اگر چه براى انس و عادتى كه باين مطالب پيدا كرده با من موافقت نخواهى كرد، لكن آيا قبول دارى كه عقل كه كاشف حقايق و معارف است از كسب تو نيست؟ و از تحت قدرت و اختيار تو خارج است؟ و همچنين آثارى كه در آن نظر نمائى و بآنها استدلال كنى از تحت اختيار و تدبير تو بيرون است؟ و چشمى كه با آن در آثار خلقت بنگرى از خلق تو نيست؟ خلاصه اينكه آنچه دخالت در نظر و استدلال تو دارد و در اين جهت مددكار تو است از تدبير تو نيست و از تحت اختيار تو خارج است و همه‌