جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ

غزلى از امام خمينى(رضوان الله تعالى عليه)

سروده اى از مرحوم علامه طباطبائى(رضوان الله تعالى عليه)

مقدمه اهميت بيدارى شب و سحرخيزى از نظر خواجه

غزل 301 عيد است و موسم گل و ياران در انتظار

غزل 302 عاشق زارم مرا با كفر و با ايمان چه كار

غزل 303 گر بود عمر به ميخانه روم بار دگر

غزل 304 نصيحتى كنمت بشنو و بهانه مگير

غزل 305 يوسف گمگشته باز آيد به كنعان غم مخور

غزل 306 اى سرو ناز حسن كه خوش مى روى به ناز

غزل 307 به راه ميكده عشاق راست در تك و تاز

غزل 308 بر نيامد از تمناى لبت كامم هنوز

غزل 309 صبا به مقدم گل راح روح بخشد باز

غزل 310 منم غريب ديار و تويى غريب نواز

غزل 311 منم كه ديده به ديدار دوست كردم باز

غزل 312 هزار شكر كه ديدم به كام خويشت باز

غزل 313 بيا و كشتى ما در شط شراب انداز

غزل 314 حال خونين دلان كه گويد باز

غزل 315 خيز و در كاسه زر آب طربناك انداز

غزل 316 دلم ربوده لولى وشى است شورانگيز

غزل 317 روز عيش وطرب وعيد صيام است امروز

غزل 318 زلفين سيه خم به خم اندر زده اى باز

غزل 319 درآ كه در دل خسته توان در آيد باز

غزل 320 اى صباگر بگذرى بر ساحل رود ارس

غزل 321 جانا تو را كه گفت كه احوال ما مپرس

غزل 322 دارم از زلف سياهت گله چندان كه مپرس

غزل 323 درد عشقى كشيدهام كه مپرس

غزل 324 در ضمير ما نمى گنجد بغير از دوست كس

غزل 325 دلا رفيق سفر، بخت نيكخواهت بس

غزل 326 گلعذارى ز گلستان جهان ما را بس

غزل 327 اگر رفيق شفيقى درست پيمان باش

غزل 328 اى دل غلام شاه جهان باش و شاه باش

غزل 329 باز آى و دل تنگ مرا مونس جان باش

غزل 330 باغبان گر پنج روزى صحبت گل بايدش

غزل 331 ببرد از من قرار و طاقت و هوش

غزل 332 به جد و جهد چو كارى نمى رود از پيش

غزل 333 به دور لاله قدح گير و بىريا ميباش

غزل 334 من خرابم ز غم يار خراباتى خويش

غزل 335 چو بر شكست صبا زلف عنبر افشانش

غزل 336 چو جام لعل تو نوشم كجا بماند هوش

غزل 337 خوشا شيراز و وضع بىمثالش

غزل 338 در عهد پادشاه خطابخش جرم پوش

غزل 339 دلم رميده شد و غافلم من درويش

غزل 340 سحر ز هاتف غيبم رسيد مژده به گوش

غزل 341 شراب تلخ مى خواهم كه مردافكن بود زورش

غزل 342 صوفى گلى بچين و مرقع به خار بخش

غزل 343 فكر بلبل همه آن است كه گل شد يارش

غزل 344 كنار آب و پاى بيد وطبع شعر ويارى خوش

غزل 345 ما آزموده ايم در اين شهر بخت خويش

غزل 346 مجمع خوبى ولطف است عذار چو مهش

غزل 347 مرا كارى است مشكل با دل خويش

غزل 348 هاتفى از گوشه ميخانه دوش

غزل 349 يا رب آن نوگل خندان كه سپردى به منش

غزل 350 اى همه كار تو مطبوع وهمه جاى تو خوش

غزل 351 دوش با من گفت پنهان كاردانى تيز هوش

غزل 352 از رقيبت دلم نيافت خلاص

غزل 353 نيست كس را ز كمند سر زلف تو خلاص

غزل 354 بيا كه مى شنوم بوى جان از آن عارض

غزل 355 حسن وجمال تو جهان جمله گرفت طول وعرض

غزل 356 گرد عذار يار من، تا بنوشت حسن خط

غزل 357 ز چشم بد رخ خوب تو را خدا حافظ

غزل 358 قسم به حشمت جاه و جلال شاه شجاع

غزل 359 به فر دولت گيتى فروز شاه شجاع

غزل 360 بامدادان كه ز خلوتگه كاخ ابداع

جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٢٦٣ - غزل ٣٣٤ من خرابم ز غم يار خراباتى خويش

خواجه در اين غزل، اظهار اشتياق و التماس به ديدار ازلى و يا ديدار از دست شده دوست نموده و مى گويد:

من خرابم ز غمِ يارِ خراباتىِ خويش‌		مى‌زند غمزه او، ناوكِ غم بر دل ريش‌

روزگارى (كه زمان در آن راه نداشت) ميان من و دوست الفتى بود، و باده مشاهده‌اش خرابم كرد كه منش با ديده دل ديدم و «بَلى‌، شَهِدْنا»[١]: (بله، گواهى مى دهيم.) از «وَ أَشْهَدَهُمْ عَلى‌ أَنْفُسِهِمْ: أَ لَسْتُ بِرَبِّكُمْ؟!»[٢]: (و آنان را بر خودشان گواه گرفت كه: آيا من پروردگار شما نيستم؟!) گفتم. امروز چون آن عهدِ فراموش شده را به ياد مى آورم، باز خيال غمزه و نگاهش مرا صيد مى كند، و توجّه به خود مى دهد، و از خويشم مى گيرد، و به غم عشقش مبتلايم مى سازد. به گفته خواجه در جايى:

هرگزم مِهر تو از لوحِ دل و جان نرود		هرگز از ياد من آن سَرْوِ خرامان نرود

آنچه از بارغمت بر دل مسكين من است‌		برود دل ز من و از دل من آن نرود

در ازل بست دلم با سر زلفت پيوند		تا ابد سرنكشد، وز سر پيمان نرود[٣]

و يا مى خواهد بگويد: مرا در اين جهان ديدار دوست دست داد و خرابم نمود و سپس از آن محروم گشتم. چون بازش به ياد مى آورم، غم فراقش درونم را مى آزارد.

[١] ( ١، ٢) اعراف: ١٧٢.

[٢] ( ١، ٢) اعراف: ١٧٢.

[٣] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٦٨، ص ٢١٣.