یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٨١ - دنیای مذموم یا دنیا از نظر دین

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ٨١

کنند.

و اما روی این نظریه، راهحل این است که با میلها و رغبتهای طبیعی و فطری مبارزه کنند.

گذشته از اینکه مبارزه با میلهای طبیعی به مصلحت بشر نیست، عیناً مانند قطع عضو است که تا فاسد نشده نباید قطع شود و اگر زاید میبود آفریده نمیشد، ریشهکن کردن میلهای غریزی و طبیعی غیرممکن است. حداکثر این است که یک میل به باطن میگریزد و در ظاهر تجلیای ندارد ولی در باطن مشغول خرابکاری میشود و منشأ بیماریهای روحی و عصبی میگردد و گاهی به صورت جنایت و انفجار ظاهر میشود. عدم امکان قلع و قمع و ریشهکن کردن امور روحی مطلبی است که در فلسفه ثابت شده و روانشناسی هم آن را تأیید کرده است. پس به جای اینکه این گونه مبارزهها کمک به صلاح اخلاق بکند، با شکل دیگر موجب فساد روح و اخلاق میگردد.

حقیقت این است که آنچه مذموم است از نظر دین، نه اعیان و واقعیات اشیاء است و نه علاقه به آنها که امری طبیعی است [١]؛ آنچه مذموم است دلخوشی و رضایت و قناعت به امور مادی و دنیوی و توقف و جمود و رکود است. از قرآن کریم این مطلب استفاده میشود.

آنچه در قرآن مذمت شده صرف علاقه به امور این جهان نیست، اکتفا کردن و رضایت دادن و قناعت به این امور است. مثلًا میفرماید: ان الذین لایرجون لقائنا و رضوا بالحیوة الدنیا و اطمأنّوا بها.

یا میفرماید: ولکنه اخلد الی الارض، المال و البنون زینة الحیوة الدنیا و الباقیات الصالحات خیر عند ربک ثواباً و خیرٌ املًا، قل ان کان آباؤکم و ابناؤکم ...، ارضیتم بالحیوة الدنیا من الاخرة ...، فاعرض عن من