یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٥٦ - مطالب مربوط به ربا

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ٤٥٦

١٢. فقها راههایی به عنوان حیله برای فرار از ربا ذکر کردهاند که از این قرار است:

راههای فرار از ربا:

الف. بیع شرط ب. رهن تصرف ج. بیع به شرط قرض مثل فروختن یک کبریت به مبلغ هزار تومان به شرط آنکه ده هزار تومان برای مدت یک سال به قرض بدهد یا قرض را تمدید کند.

رجوع شود به رساله سفته و سرقفلی آقای میلانی، صفحه ١٢ و وسیله، کتاب القرض، صفحه ٤٠٠ و کتاب الدین، صفحه ٣٩٥.

د. فقها ضمناً خرید و فروش اسکناس را با زیاده به عنوان اینکه مالیت بر دو قسم است: حقیقی و اعتباری و اسکناس خودش دارای مالیت است ولی مالیت اعتباری و اسکناس عددی است نه مکیل و موزون، جایز میدانند و حال آنکه از نظر اقتصادی یک ذره تفاوت میان پول فلزی و پول کاغذی نیست [١].

ه. تعدد بیع. قرضگیرنده خانه خود را به مبلغی از پول که میخواهد قرض کند، به قرضدهنده نقد میفروشد و از او به همان مبلغ و سودی که به اصطلاح به آن تعلق میگیرد در مدت معین نسیه میخرد، یعنی ربای پولی به این صورت در میآید.

و. تعدد بیع. قرضدهنده جنس خود را به قرضگیرنده نسیه به مبلغی که عبارت است از مجموع پول مورد احتیاج و سود آن در مدت معین میفروشد و دومرتبه همان جنس را به قیمت معادل اصل پول میخرد. این نیز حیله در ربای پول است. (وسیله، کتاب النقد و النسیئة، ص ٣٠٢) ولی میگوید به شرط آنکه در بیع اول، بیع دوم شرط نشود که مشهور آن را اشکال میکنند.