یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٩٢ - ربا

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ٣٩٢

کلام علامه در تذکره در اینکه ربا بر دو قسم است: رباالفضل و رباالنسیئة و گروهی از صحابه رباالفضل را جایز میدانستهاند.

رجوع شود به نمره ٥٢ و ص ٣٤٨:

و هو (الربا) قسمان: ربا الفضل و ربا النسیئة و قد اجمع العلماء علی تحریمها (ربا النسیئة) و قد کان فی ربا الفضل اختلاف بین الصحابة فحکی عن ابنعباس و اسامة بن زید و زید بن ارقم و ابن الزبیر ان الربا فی النسیئة خاصة لقوله صلی الله علیه و آله: لا رباً الّا فی النسیئة. ثم رجع ابن عباس الی قول الجماعة لقول النبی:

لاتبیعوا الذهب بالذهب الّا مثلًا بمثل [١].

٢٣ (الف). تذکره، مسأله ٣:

تعبد در ربا- رجوع شود به صفحه ٣٣٦ و ٣٨٢:

و الربا عندنا ثابت بالنص فانا انما نثبته فی المقدر باحد المقادیر المذکورة و هی الکیل و الوزن و العدد علی خلاف فیه اذ القیاس عندنا باطل واما القائلون بالقیاس فقد اتفقوا علی انه لعلة ثم اختلفوا فقال النخعی والزهری و الثوری و اسحاق و اصحاب الرأی و احمد- فی روایة- ان علة الذهب و الفضة کونه موزون جنس و علة الاعیان الاربعة مکیل جنس ..

نقل اقوال فقهای عامه در بیان ملاک جنس ربوی:

و قال الشافعی فی الجدید العلة فی الاربعة انها مطعومة فی جنس واحد فالعلة ذات وصفین، و فی النقدین جوهر الثمنیة غالباً و هو روایة عن احمد.

و عن بعض الشافعیة انه لا علة فی النقدین لان النبی نهی عن بیع الطعام الّا مثلًا بمثل و هو عام فی المکیل و غیره، و لان الطعم وصف شرف فان به قوام الابدان و الثمنیة وصف شرف فان به قوام الاموال فیجری الربا فی کل مطعوم ...

و قال الشافعی فی القدیم العلة فی الاربع کونه مطعوم جنس مکیلًا او موزوناً، فلایجری الربا فی مطعوم لایکال و لا یوزن و لا فی ما لیس بمطعوم و به قال سعید بن المسیب و احمد فی روایة لان سعید بن المسیب روی عن النبی صلی الله علیه و آله: لا رباً الّا فی ما