یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٥٥ - ربا

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ٣٥٥

منع ربا در مشاهَد:

١٠. عن ابیعبداللَّه علیه السلام: انه سئل عن الرجل یقول: عارضنی بفرسی و فرسک و ازیدک. قال: لایصلح ولکن یقول: اعطنی فرسک بکذا و کذا و اعطیک فرسی بکذا و کذا. (باب ١٧، روایت ١٦).

منع ربا در مشاهدات نقداً:

منع از زیاده در این روایت مشکل است و برخلاف سایر روایات است و لعلّ محمول بر کراهت باشد برای خروج از شباهت به ربا.

ضم ضمیمه (رجوع شود به صفحه ٣٤١):

١١. عن ابیبصیر عن ابیعبداللَّه علیه السلام قال: سألته عن الدراهم و عن فضل ما بینهما. فقال: اذا کان بینهما نحاس او ذهب فلا بأس.

(باب ٢٠، روایت ٢) روایات تخلص از ربا به وسیله ضم ضمیمه مانند حدیث فوق در مورد طلا و نقره است و لذا باید منزّل بر نقد باشد (زیرا که نسیئه در صرف جایز نیست).

حرمت حیله (رجوع شود به صفحه ٣٤٢):

واضح است که در این صورت تفاضل به خاطر اختلاف وصف است و حیله به جهت خروج از صورت مشابهت به ربا است، یعنی چون حکمت منع ربا در معامله نقد شباهت به ربای حقیقی است و با ضم ضمیمه معامله از این شباهت خارج میشود لذا تخلص واقعاً معقول است.

عینه تحریم شده (رجوع شود به صفحه ٤٠٢):

روایتی کهحیله بیع به شرط مهلت قرض را تحریمکردهاست:

١٢. محمدبن ادریس فی اخر السرائر نقلًا عن کتاب مسائل الرجال عن ابیالحسن علی بن محمد علیه السلام انّ طاهراً کتب الیه یسأله عن الرجل یعطی الرجل مالظ یبیعه شیئاً بعشرین درهماً ثم یحول علیه الحول فلا یکون عنده شیء فیبیعه شیئاً اخر، فاجابنی علیه السلام:

ما تبایعه الناس فحلال و ما لم یبایعوه فرباً. (باب ٢٠، روایت ٣).

آنچه طبیعی و معمول نیست و به صورت فرار است حرام است:

از جمله: ما تبایعه الناس فحلال ... فهمیده میشود که اگر بیع، بیع