یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٨٦ - ربا

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ٢٨٦

کشتیها و خطوط هوایی و بازرگانیها و بانکها مانند شوارع عامه و راههای زراعتی است در نزد ما که مالک خاص ندارد، ملک مجتمع است و ادارهاش در دست یک عده کارمند است که از طرف حکومت تعیین میشوند و در مقابل حقوق میگیرند. در آنجا راهی برای احراز ثروت جز کار در یکی از منابع تولید وجود ندارد. ماده اولی قانون اساسی شوروی میگوید: این دولتی است سوسیالیستی از کارگران و کشاورزان.

قانون شوروی در مقابل این نظام اشتراکی به افراد کشاورزان یا کارگران اجازه میدهد که به اعمال اختصاصی کوچک بپردازند و متعلق به شخص خودشان باشد، به شرط اینکه منتهی به استثمار دیگران نشود.

سوسیالیسم دولتی در آلمان و ایتالیا:

اما سوسیالیستی دولتی، نظام اقتصادی معتدلی است که به شکلهای مختلف در آلمان و ایتالیا در عهد نازیها و فاشیستها تطبیق شده و اکنون در انگلستان و غیر آن با تعدیلات محلی که اساس حقیقی آن محفوظ است عمل میشود. عامل اصلی در این اشتراکیت که دولت بتواند بر مصالح عمومی و شرکتهای کلی نظارت کند این است که خود دولت در سرمایه به میزان نصف به علاوه یک سهام شرکت میکند و از این راه اختیار تولید و وسایل و ابزارهای آن را و همچنین توزیع آن را به نحوی که در آن ظلم و کینهای نباشد، در دست میگیرد و سطح زندگی برای رؤسا و مرئوسین نزدیک به مساوی میگردد.

اسلام با سرمایهداری آزاد که احتکار و ربا و اغتصاب از مشخصات آن است به جنگ برخاسته است:

این روش اقتصادی حد وسطی است بین الغای اصل مالکیت و بین آزاد گذاشتن مطلق آن. مردم از وجهه دینی مختارند و آزاد که در کار دنیاشان اسلوب و نظم خاصی را انتخاب کنند مادامی که در زیر پرده غبارهایی که مصیبتی بر معنویاتشان وارد میسازد و حیات آنها را به شکلی در میآورد که تمامش غلط است، نبوده باشد. اسلام جرایم اقتصادی که با آنها میجنگد، بیان کرده است. در میان آنها ربا و احتکار و اغتصاب را ذکر کرده است. اینها نشانههای اولیه نظام