(اهواز، مکتب قرآن، شبهای ٢٧ و ٢٨ رجب ٩٤ مطابق ٢٥ و ٢٦/ ٥/ ٥٣) اظهارنظر درباره آینده دین نوعی پیشگویی است. پیشگویی دو نوع است: غیبگویی و استدلالی. غیبگویی یعنی ادعای نوعی الهام و اشراق و غیرقابل استدلال، اما پیشگویی استدلالی یعنی براساس شواهد و قرائن و جریانات علّی و معلولی. ظاهراً کتابی منتشر شده تحت عنوان سال دوهزار و مجموع اوضاع و احوال اجتماعی انسانهای روی زمین برای حدود ٢٦ سال دیگر پیشبینی و پیشگویی شده است. گاهی پیشگوییها و پیشبینیها درباره سرنوشت ملتهاست، مثل پیشبینی گوستاو لوبون در صد سال پیش درباره آینده چین که تحقق یافت و پیشبینی مارکس درباره آینده کمونیسم و آینده سرمایهداری که تحقق نیافت و پیشبینی برخی جامعهشناسان درباره آینده آفریقا که آینده جهان به سیاهان تعلق دارد و حتی پیشبینی مارکسیستها درباره دین که با طرد امتیازات طبقاتی، دین و مذهب خود به خود منتفی خواهد شد که این نیز تحقق نیافت و یا اظهارنظر فروید درباره مذهب که تحت عنوان آینده یک وهم و یا آینده یک پندار به فارسی ترجمه شده است. فروید و

[١]. رجوع شود به ورقههای مفهوم تکامل در تاریخ.

رجوع شود به ورقههای مهدی موعود- امدادهای غیبی، شماره ١٢. در آنجا با بیانی دیگر سیر زندگی به سوی بنبست که یا نیستی است یا با دست غیبی، ذکر شده است.

[٢]. بحث درباره آینده دین یکی از شعب بحث درباره آینده بشریت است که تحت عناوین آینده علم، آینده تمدن در بحث «آینده تاریخ» و بحث «تاریخ و تکامل» یا «تاریخ به منزله پیشرفت» در کتب فلسفه تاریخ و کتب جامعهشناسی مورد بحث قرار میگیرد (رجوع شود به ورقههای تکامل اجتماعی انسان در تاریخ).

البته بحث درباره آینده دین مستلزم بحث درباره آینده تأسیسات اجتماعی و دنیایی دین یعنی روحانیت هم هست که آینده روحانیت چیست؟ آینده روحانیت وضع دیگری دارد و منفک است از آینده دین. آینده دین به این نحو است که زندگی باید خود را با دین منطبق سازد ولی سرنوشت روحانیت به این است که روحانیت خود را با موازین صحیح زندگی جدید منطبق سازد وگرنه تباه میشود.