یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١١١ - دنیا و تمدن - مسأله هدف تمدن

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ١١١

زندگی به وسیله عادت و به وسیله اسارت و معبود قرار دادن مادیات که همان پرستش است.

دیگر اینکه انسان در مسیر زندگی سر دوراهیها زیاد قرار میگیرد که باید از یک چیز بگذرد. سربازی گذشت میخواهد، شرافت در قضاوت، امانت در کسب، صحت عمل در خدمت اداری، در طبابت همه گذشت میخواهد.

مسأله از دنیا گذشتن: از دنیا گذشتن واقعاً یک مسأله جدی است. حتماً از ضروریات زندگی و تمدن، از دنیا گذشتن است. منتها بحث در این است که انسان به خاطر چی و برای چی از دنیا بگذرد؟ یک وقت به صرف این خیال که ضدیت است به طور کلی میان این زندگی و زندگی اخروی، پس باید از این گذشت تا به آن رسید که البته مستلزم ترک همه چیز است اعم از حلال و حرام.

یک وقت برای این است که آدمی در همین دنیا بر سر دوراهی قرار میگیرد و باید یا از یک امر مادی بگذرد یا از یک امر معنوی که رضای حق در اوست، یا باید از پول و مقام بگذرد یا از حق و عدالت، یا از ثروت و شهرت بگذرد یا از شرافت و شخصیت و از امانت در کسب و از صحت عمل در خدمت اداری و از ...

خلاصه: اسلام طرفدار رو آوردن به زندگی است نه پشت کردن به زندگی و ریاضت. زندگی انسان دو نوع سرمایه دارد: مادی و معنوی. از نظر سرمایههای مادی طرفدار بهرهبرداری از زمین و نعمتهای زمین است با یک محدودیتهای معقول پزشکی و اجتماعی، و از نظر سرمایه معنوی طرفدار قلع و قمع میلها که هریک نیرویی است نمیباشد، بلکه طرفدار پرورش میلهای عالیتر است و تعدیل میلها را از راه خروج از انحصار میخواهد.

اما چگونگی زندگی. بعضی چگونگیها مربوط میشود به سرمایههای مادی که قوانین اسلام را در باب معاملات و سایر دستورهای زندگی تشکیل میدهد و بعضی مربوط است به