نور، روشنايى، تابندگى، جلاء، رونق‌ [١]، كيفيتى كه خود ذاتاً ظهور داشته و جز خود را ظاهر كند. [٢] نور از صفات خدا است‌ [٣] و در علوم و اصطلاحات مختلف، داراى تعريف خاصّى است، چنانكه تعريف نور در فيزيك غير از تعريف آن در عرفان است. [٤] نور دو گونه است: نور دنيايى و نور آخرتى. نور دنيايى بر دو قسم است: ١. نور معقول، كه به چشم دل و بصيرت ديده مى‌شود و آن نورى است كه از اوامر الهى مانند نور عقل منتشر مى‌گردد؛ ٢. نور محسوس، كه با چشم ظاهر از اجسام نورانى مانند خورشيد، ماه، ستارگان و ساير اشياى نورانى ساطع مى‌گردد. در اين مدخل نور با همه معانى آن مراد است و از واژه‌هاى «نور»، «ضياء»، «سراج»، «اسفار» و «طلوع» استفاده شده است.

اهمّ عناوين: تشبيه به نور، كسب نور، محروميّت از نور، مصاديق نور، هدايت به نور.

آثار نور---) همين مدخل، نقش نور

ارزش نور

١. ارسال نور (محمّد صلى الله عليه و آله يا اسلام) از سوى خداوند، براى روشنگرى بعضى از حقايق كتمان شده در تورات و انجيل، به وسيله يهود و نصارا:

يا أَهْلَ الْكِتابِ قَدْ جاءَكُمْ رَسُولُنا يُبَيِّنُ لَكُمْ كَثِيراً مِمَّا كُنْتُمْ تُخْفُونَ مِنَ الْكِتابِ وَ يَعْفُوا عَنْ كَثِيرٍ قَدْ جاءَكُمْ مِنَ اللَّهِ نُورٌ وَ كِتابٌ‌ [٥] مُبِينٌ.

مائده (٥) ١٥

٢. نقش تعيين‌كننده نور و روشنايى روز، در زندگى بشر:

قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ جَعَلَ اللَّهُ عَلَيْكُمُ اللَّيْلَ سَرْمَداً إِلى‌ يَوْمِ الْقِيامَةِ مَنْ إِلهٌ غَيْرُ اللَّهِ يَأْتِيكُمْ بِضِياءٍ ....

قصص (٢٨) ٧١

٣. نور، نعمتى ارزشمند، از سوى خداوند:

الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي‌ ... وَ جَعَلَ الظُّلُماتِ وَ النُّورَ ....

انعام (٦) ١

قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ جَعَلَ اللَّهُ عَلَيْكُمُ اللَّيْلَ سَرْمَداً إِلى‌ يَوْمِ الْقِيامَةِ مَنْ إِلهٌ غَيْرُ اللَّهِ يَأْتِيكُمْ بِضِياءٍ ...

وَ مِنْ رَحْمَتِهِ جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ لِتَسْكُنُوا فِيهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّكُمْ‌ تَشْكُرُونَ.

قصص (٢٨) ٧١ و ٧٣

نيز---) همين مدخل، منابع نور و منشأ نور

استفاده از نور

٤. استفاده لحظه‌اى منافقان از قرآن و اسلام، همانند استفاده لحظه‌اى انسان از نور رعد و برق در تاريكيها:

مَثَلُهُمْ كَمَثَلِ الَّذِي اسْتَوْقَدَ ناراً فَلَمَّا أَضاءَتْ ما حَوْلَهُ ذَهَبَ اللَّهُ بِنُورِهِمْ‌ ... أَوْ كَصَيِّبٍ مِنَ السَّماءِ فِيهِ ظُلُماتٌ وَ رَعْدٌ وَ بَرْقٌ‌ .... كُلَّما

[١] . لغت نامه دهخدا، ج ٥، ص ٢٢٨٢٠، «نور»

[٢] . لسان العرب، ج ١٤، ص ٣٢١، «نور»

[٣] . لسان العرب، ج ١٤، ص ٣٢١، «نور»

[٤] . فرهنگ مصطحات عرفان، ص ٤٠٤؛ فرهنگ‌اصطلاحات علمى، ص ٥٧٤

[٥] . مراد از نور در آيه، محمد صلى الله عليه و آله يا اسلام است. (التفسيرالكبير، ج ٦، جزء ١١، ص ١٥٠)