وَ اتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ ابْنَيْ آدَمَ بِالْحَقِ‌ ... لَئِنْ بَسَطْتَ إِلَيَّ يَدَكَ لِتَقْتُلَنِي ما أَنَا بِباسِطٍ يَدِيَ إِلَيْكَ لِأَقْتُلَكَ‌ ... فَطَوَّعَتْ لَهُ نَفْسُهُ قَتْلَ أَخِيهِ‌ [١] ...

مائده (٥) ٢٧ و ٢٨ و ٣٠

نيز---) همين مدخل، نقش اماره‌

اطاعت‌كنندگان از نفس امّاره‌

١. برادران يوسف‌

٥. برادران يوسف اطاعت‌كنندگان از نفس امّاره و هواهاى نفسانى در برخورد با يوسف عليه السلام:

وَ جاؤُ عَلى‌ قَمِيصِهِ بِدَمٍ كَذِبٍ قالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ‌ أَنْفُسُكُمْ أَمْراً فَصَبْرٌ جَمِيلٌ وَ اللَّهُ الْمُسْتَعانُ عَلى‌ ما تَصِفُونَ.

يوسف (١٢) ١٨

٢. سامرى‌

٦. سامرى اطاعت و پيروى‌كننده نفس امّاره خود در ساخت گوساله براى بنى‌اسرائيل:

فَأَخْرَجَ لَهُمْ عِجْلًا جَسَداً لَهُ خُوارٌ فَقالُوا هذا إِلهُكُمْ وَ إِلهُ مُوسى‌ فَنَسِيَ‌ قالَ فَما خَطْبُكَ يا سامِرِيُ‌ قالَ بَصُرْتُ بِما لَمْ يَبْصُرُوا بِهِ فَقَبَضْتُ قَبْضَةً مِنْ أَثَرِ الرَّسُولِ فَنَبَذْتُها وَ كَذلِكَ سَوَّلَتْ لِي نَفْسِي.

طه (٢٠) ٨٨ و ٩٥ و ٩٦

٣. قابيل‌

٧. قابيل اطاعت‌كنندگان از نفس امّاره خود در برخورد با برادرش:

فَطَوَّعَتْ لَهُ نَفْسُهُ قَتْلَ أَخِيهِ فَقَتَلَهُ فَأَصْبَحَ مِنَ الْخاسِرِينَ.

مائده (٥) ٣٠

تزئين نفس امّاره---) همين مدخل، نقش نفس امّاره‌

جهاد با نفس امّاره‌

٨. دستور خداوند به جهاد با نفس امّاره:

وَ جاهِدُوا فِي اللَّهِ حَقَّ جِهادِهِ‌ [٢] ...

حج (٢٢) ٧٨

٩. جهاد با نفس امّاره، عامل برخوردارى از هدايتهاى خاصّ الهى:

وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا ....

عنكبوت (٢٩) ٦٩

١٠. جهاد با نفس امّاره، لازمه ترس از مقام پروردگار:

وَ أَمَّا مَنْ خافَ مَقامَ رَبِّهِ وَ نَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوى‌.

نازعات (٧٩) ٤٠

١١. مبارزه با نفس امّاره، موجب برخوردارى از پاداش بهشت:

وَ أَمَّا مَنْ خافَ مَقامَ رَبِّهِ وَ نَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوى‌ فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِيَ الْمَأْوى‌ [٣].

نازعات (٧٩) ٤٠ و ٤١

[١] . مقصود از «بنى آدم» هابيل و قابيل است. (جامع البيان، ج ٤، جزء ٥ و ٦، ص ٥٢٧- ٥٣٠)

[٢] . لفظ جهاد، اطلاق دارد و شامل مخالفت با هواى نفس [امّاره‌] نيز مى‌شود و نيز خوددارى از اطاعت شيطان در وسوسه‌گرى او كه همانا پيامبر صلى الله عليه و آله مبارزه با نفس را جهاد اكبر ناميد. (الميزان، ج ١٤، ص ٤١١؛ الكشاف، ج ٣، ص ١٧٣)

[٣] . مقصود از نفس در آيه شريفه، نفس امّاره است. (تفسيرجلالين، ص ٥٨٧)