فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ٤٠٧ - خشوع
[١] آياتِ اللَّهِ آناءَ اللَّيْلِ وَ هُمْ يَسْجُدُونَ.
آلعمران (٣) ١١٣
١٣. توجّه به معنا
١١٢. لزوم خواندن نماز، با قرائت صحيح و توجّه به معانى اذكار آن:
... لا تَقْرَبُوا الصَّلاةَ وَ أَنْتُمْ سُكارى حَتَّى تَعْلَمُوا ما تَقُولُونَ ....
نساء (٤) ٤٣
١٤. جماعت
١١٣. اقامه نماز با جماعت، امرى پسنديده و مورد تشويق خدا:
وَ أَقِيمُوا الصَّلاةَ ... وَ ارْكَعُوا مَعَ الرَّاكِعِينَ. [٢]
بقره (٢) ٤٣
يا مَرْيَمُ اقْنُتِي لِرَبِّكِ وَ اسْجُدِي وَ ارْكَعِي مَعَ الرَّاكِعِينَ [٣].
آلعمران (٣) ٤٣
قُلْ أَمَرَ رَبِّي بِالْقِسْطِ وَ أَقِيمُوا وُجُوهَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ [٤] ...
اعراف (٧) ٢٩
١٥. حضور در مسجد
١١٤. فضيلت اقامه نماز، در مسجد:
قُلْ أَمَرَ رَبِّي بِالْقِسْطِ وَ أَقِيمُوا وُجُوهَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ [٥] ...
اعراف (٧) ٢٩
١٦. حضور قلب
١١٥. لزوم اداى نماز، همراه با نشاط و حضور قلب:
... لا تَقْرَبُوا الصَّلاةَ وَ أَنْتُمْ سُكارى حَتَّى تَعْلَمُوا ما تَقُولُونَ [٦] ...
نساء (٤) ٤٣
نيز---) همين مدخل، آداب نماز، پرهيز از كسالت، خشوع، خضوع
١٧. خشوع
١١٦. حالت خشوع در نماز، امرى شايسته و مطلوب:
وَ اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ وَ إِنَّها لَكَبِيرَةٌ إِلَّا عَلَى الْخاشِعِينَ.
بقره (٢) ٤٥
حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ وَ الصَّلاةِ الْوُسْطى وَ قُومُوا لِلَّهِ قانِتِينَ [٧].
بقره (٢) ٢٣٨
قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ هُمْ فِي صَلاتِهِمْ خاشِعُونَ.
مؤمنون (٢٣) ١ و ٢
١١٧. خشوع در نماز از سوى مؤمنان، مورد فرمان خداوند:
حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ وَ الصَّلاةِ الْوُسْطى وَ قُومُوا لِلَّهِ قانِتِينَ.
بقره (٢) ٢٣٨
١١٨. فرو نهادن چشم، نشانه خشوع در نماز:
الَّذِينَ هُمْ فِي صَلاتِهِمْ خاشِعُونَ [٨].
مؤمنون (٢٣) ٢
[١] . «آناء الليل» هنگام نماز عشاء يا بين مغرب و عشاء استو مقصود از سجده، نماز است. (مجمع البيان، ج ١- ٢، ص ٨١٦؛ زادالمسير، ج ١، ص ٤٤٣ و ٤٤٤)
[٢] . گفته شده: جمله «واركعوا مع الراكعين» براى ترغيب وتشويق به نمازجماعت است. (التبيان، ج ١، ص ١٩٦؛ الكشاف، ج ١، ص ١٣٣)
[٣] . گفته شده: مقصود از «واركعى مع الرّاكعين» نمازجماعت است. (التبيان، ج ٢، ص ٤٥٨)
[٤] . بنا بر بعض وجوه ذكر شده در تفسير آيه، مقصود، اقامه نماز با جماعت است. (مجمعالبيان، ج ٣-/ ٤، ص ٦٣٥)
[٥] . بنا بر بعض وجوه ذكر شده در تفسير آيه، مقصود، اقامه نماز با جماعت است. (مجمعالبيان، ج ٣-/ ٤، ص ٦٣٥)
[٦] . جمله «حتّى تعلموا ما تقولون» قرينه است بر اينكه مراد از «سكارى» مىتواند هر چيزى باشد كه مانع از توجّه به نماز و مفاد آن است. اين نكته بيانگر آن است كه حضور قلب در نماز لازم است
[٧] . «قنوت» به معناى خشوع و اقرار به عبوديّت است. (لسانالعرب، ج ١١، ص ٣١٣، «قنت»)
[٨] . بنا بر روايتى از امام صادق عليه السلام منظور از «خشوع» فرونهادن چشم در نماز است. (بحارالانوار، ج ٨١، ص ٢٦٤؛ دعائم الاسلام، ج ١، ص ١٥٨)