وَ تَفَقَّدَ الطَّيْرَ فَقالَ ما لِيَ لا أَرَى الْهُدْهُدَ أَمْ كانَ مِنَ الْغائِبِينَ‌ اذْهَبْ بِكِتابِي هذا فَأَلْقِهْ إِلَيْهِمْ ثُمَّ تَوَلَّ عَنْهُمْ فَانْظُرْ ما ذا يَرْجِعُونَ‌ إِنَّهُ مِنْ سُلَيْمانَ وَ إِنَّهُ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ.

نمل (٢٧) ٢٠ و ٢٨ و ٣٠

نيز---) چشم، شناخت و تفكّر

نماز

نماز، بندگى و اطاعت، [١] فرمان بردارى، كرنش، تعظيم، سر فرود آورى براى تعظيم و عبادت مخصوص مسلمانان است. معادل اين واژه در عربى، «صلوة» است. [٢] در اصطلاح شرع عبارت است از ركوع و سجود به صورت ويژه و اركان و اذكار مخصوص. [٣] در اين مدخل معناى اصطلاحى مورد نظر است و از واژه «صلوة» و مشتقّات آن و بعضى كلمات مفيد معناى نماز، استفاده شده است.

اهمّ عناوين: آثار نماز، آداب نماز، اقامه نماز، حكم نماز و نمازگزاران.

آثار نماز

١. تكليف بندگان به نماز، مايه بهره‌مندى آنان از آثار آن:

وَ أْمُرْ أَهْلَكَ بِالصَّلاةِ وَ اصْطَبِرْ عَلَيْها لا نَسْئَلُكَ رِزْقاً نَحْنُ نَرْزُقُكَ وَ الْعاقِبَةُ لِلتَّقْوى‌ [٤].

طه (٢٠) ١٣٢

١. آرامش‌

٢. برپاداشتن نماز، مايه آرامش و امنيّت:

... وَ أَقامُوا الصَّلاةَ ... وَ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ.

بقره (٢) ٢٧٧

٢. آسانى‌

٣. نماز، آسان‌كننده سختيها براى انسان:

وَ اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ وَ إِنَّها لَكَبِيرَةٌ إِلَّا عَلَى الْخاشِعِينَ‌ [٥].

بقره (٢) ٤٥

يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ.

بقره (٢) ١٥٣

وَ أْمُرْ أَهْلَكَ بِالصَّلاةِ وَ اصْطَبِرْ عَلَيْها لا نَسْئَلُكَ رِزْقاً نَحْنُ نَرْزُقُكَ وَ الْعاقِبَةُ لِلتَّقْوى‌.

طه (٢٠) ١٣٢

٣. آمادگى براى جهاد

٤. نقش نماز، در خودسازى و آمادگى براى جهاد و فداكارى در راه دفاع از اسلام:

أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ قِيلَ لَهُمْ كُفُّوا أَيْدِيَكُمْ وَ أَقِيمُوا

[١] . برهان قاطع، ص ١١٤٥، «نماز»

[٢] . لغت نامه، ج ١٣، ص ٢٠١٠٠، «نماز»؛ فرهنگ معين، ج ٤، ص ٤٨١٠، «نماز»

[٣] . التبيان، ج ١، ص ٥٦

[٤] . مفاد جمله «لا نسألك رزقاً» ممكن است اين باشد كه مابا فرمان نماز، نمى‌خواهيم از تو رزقى را طلب كنيم و نياز خود را برآورده سازيم، بلكه مى‌خواهيم خود تو بهره‌مند شوى‌

[٥] . مقصود اين است كه در برابر بلايا و سختيها به نماز پناه ببريد. (الكشاف، ج ١، ص ١٣٤)