فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ٣٤٧ - قسم به نفس
كُلَّ مُمَزَّقٍ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ.
سبأ (٣٤) ١٥ و ١٩
عوامل ظلم به نفس
٤١٤. ابليس، عامل كفران مردم سبأ و برانگيزنده آنان به ظلم به نفس:
لَقَدْ كانَ لِسَبَإٍ فِي مَسْكَنِهِمْ آيَةٌ جَنَّتانِ عَنْ يَمِينٍ وَ شِمالٍ كُلُوا مِنْ رِزْقِ رَبِّكُمْ وَ اشْكُرُوا لَهُ بَلْدَةٌ طَيِّبَةٌ وَ رَبٌّ غَفُورٌ ... وَ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ ... وَ لَقَدْ صَدَّقَ عَلَيْهِمْ إِبْلِيسُ ظَنَّهُ فَاتَّبَعُوهُ إِلَّا فَرِيقاً مِنَ الْمُؤْمِنِينَ.
سبأ (٣٤) ١٥ و ١٩ و ٢٠
٤١٥. رعايت نكردن حدود و تكاليف خدا، موجب ظلم به نفس و زيان رساندن به خويشتن:
... وَ تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ وَ مَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ ....
طلاق (٦٥) ١
قتل نفس
٤١٦. قتل نفس هابيل، به دست برادرش قابيل:
وَ اتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ ابْنَيْ آدَمَ بِالْحَقِّ إِذْ قَرَّبا قُرْباناً فَتُقُبِّلَ مِنْ أَحَدِهِما وَ لَمْ يُتَقَبَّلْ مِنَ الْآخَرِ قالَ لَأَقْتُلَنَّكَ ... لَئِنْ بَسَطْتَ إِلَيَّ يَدَكَ لِتَقْتُلَنِي ما أَنَا بِباسِطٍ يَدِيَ إِلَيْكَ لِأَقْتُلَكَ ... فَطَوَّعَتْ لَهُ نَفْسُهُ قَتْلَ أَخِيهِ فَقَتَلَهُ ....
مائده (٥) ٢٧ و ٢٨ و ٣٠
٤١٧. پذيرش قربانى هابيل و ردّ شدن قربانى قابيل، عامل انگيزش قابيل به قتل نفس برادرش:
وَ اتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ ابْنَيْ آدَمَ بِالْحَقِّ إِذْ قَرَّبا قُرْباناً فَتُقُبِّلَ مِنْ أَحَدِهِما وَ لَمْ يُتَقَبَّلْ مِنَ الْآخَرِ قالَ لَأَقْتُلَنَّكَ قالَ إِنَّما يَتَقَبَّلُ اللَّهُ مِنَ الْمُتَّقِينَ.
مائده (٥) ٢٧
٤١٨. حسد، عامل قتل نفس قابيل نسبت به برادرش:
وَ اتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ ابْنَيْ آدَمَ بِالْحَقِّ إِذْ قَرَّبا قُرْباناً فَتُقُبِّلَ مِنْ أَحَدِهِما وَ لَمْ يُتَقَبَّلْ مِنَ الْآخَرِ قالَ لَأَقْتُلَنَّكَ قالَ إِنَّما يَتَقَبَّلُ اللَّهُ مِنَ الْمُتَّقِينَ [١].
مائده (٥) ٢٧
٤١٩. وسوسههاى نفسانى قابيل، همواركننده قتل نفس وى:
وَ اتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ ابْنَيْ آدَمَ ... فَطَوَّعَتْ لَهُ نَفْسُهُ قَتْلَ أَخِيهِ فَقَتَلَهُ ....
مائده (٥) ٣٠
نيز---) مدخل قتل، قتل نفس
قسم به نفس
٤٢٠. قسم خداوند به نفس لوّامه، درباره حقّانيّت معاد:
وَ لا أُقْسِمُ بِالنَّفْسِ اللَّوَّامَةِ أَ يَحْسَبُ الْإِنْسانُ أَلَّنْ نَجْمَعَ عِظامَهُ بَلى قادِرِينَ عَلى أَنْ نُسَوِّيَ بَنانَهُ.
قيامت (٧٥) ٢- ٤
٤٢١. قسم خداوند به نفس، در مورد آگاه شدن وى از بديها و خوبيها:
وَ نَفْسٍ وَ ما سَوَّاها فَأَلْهَمَها فُجُورَها وَ تَقْواها. [٢]
شمس (٩١) ٧ و ٨
٤٢٢. سوگند خداوند به نفس آدمى و اعتدال آن:
وَ نَفْسٍ وَ ما سَوَّاها [٣].
شمس (٩١) ٧
[١] . امام صادق عليه السلام فرمود: قابيل نسبت به قبول شدن قربانىهابيل حسد برد و او را كشت. (تفسير نورالثقلين، ج ١، ص ٦١٠، ج ١٢٥)
[٢] . خداوند شناخت كارهاى بد را به نفس الهام كرد تا از آنها دورى كند و شناخت تقوا را به او الهام كرد تا پرهيزگارى ورزد. (بيان السعاده، ج ٤، ص ٢٥٨)
[٣] . «ما سواها» به دو معنا آمده است: ١. به معناى «تسويتها» بنابر اينكه «ما» مصدريه باشد؛ ٢. «ما سواها» بنابراينكه «ما» به معناى «من» باشد در اين صورت معنايش اين است كسى كه معتدل خلق كرده است. (تفسير عليين، ج ٥، ص ٥٩٥) و برداشت بر اساس معناى اول است