ضمن بحثهای گذشته چند مطلب دانسته شد ، یکی اینکه : اساسا تضادی که‌ آقایان قائل هستند ، بفرض اینکه درست باشد نقض کننده قانون امتناع‌ اجتماع نقیضین نیست . البته ممکن است سؤال شود که چه اصراری هست که‌ این قانون نقض نشود و آیا یک نوع تعصب نسبت به آن وجود دارد ؟ جواب اینستکه : نه : تعصبی در کار نیست ، مقصود پی بردن به واقع امر و درک حقیقت است ، و اهمیت این اصل و قانون و نقض عمده و زیر بنائی‌ آن برای تمام علوم میتواند علت اصرار ما بر دست نخوردن و نقض نشدن آن‌ باشد زیرا با فرو ریختن این قانون تمام کاخ با عظمت علوم ما ، نه تنها فلسفه حتی علومی مانند فقه و اصول ، فرو خواهد ریخت . اینها هم چنین‌ ادعائی دارند . میگویند تمام این علوم بر پایه منطق ارسطوئی بنا شده است‌ و آنهم بنوبه خود براساس این اصل تنظیم شده است ، و چون این اصل فرو ریخت پس همه کاخ با عظمت علوم ماوراء الطبیعی فرو خواهد ریخت . ما می‌خواهیم بگوییم : نه ، چنین چیزی نیست ، و شما در عالم خیالتان دچار چنین اشتباهی شده‌اید نه اینکه در این زمینه چیزی کشف کرده باشید . مسئله دوم اینستکه : این تضادی که اینها قائلند ، براساس طرحی که هگل‌ ریخته است ، تضاد و تناقضی است که از درون اشیاء بر میخیزد . یعنی تضاد بیرونی نیست . هر چیزی نفی خودش از درونش بر میخیزد ، که هگل اینرا روی معانی و مفاهیم پیاده میکرد و همین معانی و مفاهیم را معیار خارج هم‌ میگرفت . ولی اینها ( مارکسیستها ) اینرا در ماده پیاده میکنند و معتقدند هر امری و هر واقعیتی ضد و نقیض خود را در درون خودش دارد . راجع به اینهم گفتیم که : این اصل چیزی نیستکه علم آنرا تأیید بکند و قبول داشته باشد که تمام جریانهای عالم بر این اساس است ، با چند مثال‌ که در موارد خاصی گفته شده است نمیشود این موضوع را بعنوان یک اصل کلی‌ قبول کرد [ و قبول هم نشده است ] . فرق دیگر اینکه تضادی که اینها می‌گویند اگر درست باشد یک قانون طبیعی‌ و ذاتی است یعنی هر چیز بالطبیعه ولو قطع نظر از هر چیز دیگر بسوی نفی و انکار خود می‌رود و نفی و انکار خود را می‌پروراند ، ولی تضادی که فلاسفه ما می‌گویند از نوع امور جزئی و اتفاقی است که لازمه طبیعت کلی هیچ چیزی‌ نیست ولی لازمه طبیعت جزئی و بعبارت دیگر لازمه دو جریان مستقل هست پس‌ تضاد دیالکتیکی بر فرض صحت لازمه طبیعت کلی وحدانی اشیاء است برخلاف‌ تضاد غیر دیالکتیکی که لازمه طبیعت جزئی و لازمه مجموع دو جریان است . مطلب سومی که از مباحث قبل دانسته شد اینستکه : بر فرض صحت چنین‌ چیزی ( برخاستن ضد ، از درون شیئی ) آن نتیجه بزرگ الحادی که از آن‌ میگیرند ، مسئله بی نیاز بودن حرکتها از یک علت بیرونی است برای اینکه‌ میگویند : همان تضاد درونی منشأ حرکت است ، بنابراین ، حرکت هر چیزی‌ را تضاد درونی آن بوجود می‌آورد و نیازی به عامل ماوراء الطبیعی ندارد .