نقدی بر مارکسیسم
 
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص

نقدی بر مارکسیسم - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٩٧

آن خوب است ، حالا حق با کیست ؟ با هر دو ، هر کدام خورش معینی را دوست دارند حکم به خوبی همان میکنند ، در اینجا یک خوب مطلقی نداریم‌ که با آن بسنجیم و حکم به صواب یکی و خطای دیگری بکنیم . بعد میگوید ، اگر دوست دارید برای شما خوب است و اگر دوست نمی‌ دارید برای شما بد است ، اگر عده‌ای دوست بدارند و عده‌ای دوست ندارند نمیتوان بموجب دلیل حکم کرد ، بلکه باید به زور متوسل شد . همین که میگویند : عدالت مال اقویا است ، وقتی یک عده‌ای اینرا دوست‌ دارند و عده‌ای ندارند ، هر که آمد با زور آن مطلوب خودش را تحمیل کرد ، آن میشود قانون ، یا زور آشکار یا زور پنهان . خلاصه سخن راسل اینستکه : مفهوم خوب و بد بیان کننده رابطه میان شخص‌ اندیشنده و شیئی مورد جستجو است ، اگر رابطه رابطه دوست داشتن باشد آنرا خوب میخوانیم و اگر رابطه رابطه نفرت داشتن باشد آنرا بد میخوانیم‌ و اگر نه دوست داشتن باشد نه نفرت داشتن ، آن شیئی نه خوب است و نه‌ بد . پاسخ راسل اینست که اولا باید ریشه دوست داشتن را بدست آوریم که چرا انسان چیزی را دوست می‌دارد و چیزی را دوست نمی دارد . انسان چیزی را دوست می‌دارد که آن چیز برای حیات او ولو از جنبه خاص مفید و نافع باشد ، بعبارت دیگر طبیعت همواره به سوی کمال خود می‌شتابد و برای اینکه‌ انسان را در آنچه بوسیله اراده و اختیار صورت میگیرد وادار به عمل نماید شوق و علاقه و دوستی را در او تعبیه کرده است . طبیعت همچنانکه به سوی کمال و مصلحت فرد می‌شتابد ، به سوی کمال نوع و مصلحت نوع نیز می‌شتابد ، اساسا کمال در قسمتهائی از کمال نوع مجزا نیست‌ . در اموری که کمال نوع است و کمال فرد در کمال نوع است قهرا نوعی‌ دوست داشتن‌ها که همه افراد در آنها علی السویه هستند در همه افراد به‌ صورت یک سان وجود پیدا میکند . این دوست داشتن‌های متشابه و یکسان و کلی و مطلق ، معیار خوبیها و بدیها ( کلی ) هستند . عدالت و سایر ارزشهای اخلاقی همه اموری هستند که طبیعت از نظر مصالح نوع و کمال نوع به‌ سوی آنها می‌شتابد و برای رسیدن به آنها از طریق محل اختیاری ، علاقه به‌ این امور را در نفس همه افراد بوجود آورده و به موجب آن علاقه بایدها و نبایدها بصورت یک سلسله احکام انشائی کلی در نفس بوجود می‌آید . پس‌ برای اینکه معیاری کلی در اخلاق داشته باشیم ضرورتی نیست به اینکه خوبی و بدی را از قبیل سفیدی و سیاهی و یا کره بودن و مکعب بودن امور عینی‌ بنامیم . راسل بعنوان اصل " من دوست دارم " بعنوان یک فرد ، آنهم یک‌ فردی که فقط به منافع مادی و جسمانی می‌اندیشد توجه کرده است ، اما به‌ اصل من دوست دارم برای خودم بعنوان فردی که کرامت والای روح خود را احساس میکند : یا اصل " من دوست دارم " بعنوان فردی که مصالح نوع را دوست می‌دارم ، توجه نکرده است .