« فضله لنصدقن و لنکونن من الصالحین »" نقل می‌کنند. قرآن که در این آیه‌ انتقاد می‌کند به این معنی است که انسان مقهور طبقه خود نیست [ و می‌شود که طبقه او عوض شود بدون این که در عمل کرد و روش و طرز فکر او تغییری‌ حاصل شود . ] بدون شک انسان در معرض تغییر و عوض شدن هست ، ولی نه این که این‌ تأثیر جبری باشد و اختیار از او سلب شود ، بلکه می‌گوییم انسان می‌تواند شخصیتی داشته باشد مافوق قدرت پول و ثروت ، اما مارکسیسم چنین شخصیتی‌ برای انسان قائل نیست البته ما هم تأثیر طبقه را قبول داریم ، ولی ما یک رابطه امکانی اقتضائی قائل هستیم ، آنها یک رابطه وجوبی و ضروری ، از نظر ما رابطه و طبقه و ذی الطبقه رابطه اقتضائی و امکانی است و از نظر آنها رابطه علی و ضروری . یعنی از نظر ما تأثیر وضع طبقه بر شخص‌ محتمل است . هر چند این احتمال قوی باشد مثلا ٩٩ درصد باشد باز بالاخره‌ ممکن است ، نه ضروری و از قبیل تأثیر همنشینی است نه علت تامه ، آنها به یک اقتضا بیشتر قائل نیستند . ما به چندین اقتضا قائل هستیم ، و البته ما هرگز نفی این اقتضا را نمی کنیم ، آنچه که در قرآن آمده است‌ تأثیر این مقتضی است ، نه تمام مقتضی بودن این قضیه ( طبقه ) . بسیار غلط است اگر آنچه در قرآن تحت عنوان ملاء مترف ، مستضعف و امثال اینها آمده حمل بر این [ معنی ] شود که خوب ، قرآن خواسته است که به اختلاف‌ تاریخی ماهیت طبقاتی و مادی و اقتصادی بدهد [١] .

[١] سؤال : اینها که مادی هستند ، چرا تنها اقتصاد را علت می‌دانند و مثلا قدرت و مقام را عامل نمی دانند ؟ جواب : این که اقتصاد را عامل می‌دانند صرفا برای این نیست که مادی‌ فکر می کرده‌اند و برای توجیه مادی‌گری به اقتصاد متوسل شده‌اند ، بلکه‌ مارکس خود یک فرد اقتصاددانان و جامعه شناس هم بود ، و از نظر اقتصاددانی و جامعه شناسی به این اصل رسید که حرکات تاریخ تابع اوضاع‌ اقتصادی است ، یعنی از در حقیقت به تجربه استناد می‌کند ، نه این که‌ خواسته باشد مادیت فلسفی خودش را توجیه بکند و یک عامل مادی ( هرچه‌ می‌خواهد باشد ) پیدا کند تا اشکال شود که چرا به اقتصاد چسبید و مثلا جنس‌ یا قدرت را عامل به شمار نیاورد .