نقدی بر مارکسیسم
 
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص

نقدی بر مارکسیسم - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٥

باهم اختلاف داشتند کسی که می‌خواست بر مالک بودن خودش دلیل بیاورد گفت أنا فطرتها یعنی ابتدا من آنرا به آب رساندم و حال آنکه اگر مثلا می‌گفت أوجدتها این مفهوم در آن نبود . در باب فطرت ، ممکن است ما امر فطری را در مقابل امر اکتسابی بگیریم‌ ، چون فطرت از ماده فطر است و فطر با خلق یکی است " الفطرش ای الخلقه‌ " یعنی یک شیئی که فطری است اکتسابی نیست ، این درست است که هر امر فطری اکتسابی نیست ولی آیا غیر اکتسابی بودن و سرشتی بودن در تعریف امر فطری کافی است ، اگر همین قدر که ما ثابت کردیم یک چیزی جزء سرشت‌ انسان است ، می‌توانیم بگوییم آن فطرتی که در قرآن است همین است و فطرت قرآن را ثابت کرده‌ایم ؟ نه ! چرا ؟ برای اینکه اموری هم که در سرشت هست از کجا که اکتسابی نباشد ؟ اکتساب تاریخی ، یعنی آنچه را که‌ امروزه فطریات حیوان و فطریات انسان می‌نامیم و می‌گوییم جزء سرشت انسان‌ است اینها معتقدند در طول میلیونها سال تدریجا در اثر مکتسبات نسل‌های‌ گذشته پیدا شده ، مکتب مادی اساسا حرفش همین است که همه خصلتها را کار به وجود آورده ، کار خود شخص یا کارهائی که از خارج موجودهای دیگر روی‌ او کرده‌اند ، منتهی یک امور اکتسابی وجود دارد که اکتسابی بودن آنها بسیار روشن است . و آنها همان چیزهائی است که یک موجود در بدو تولدش فاقد آنها است و بعد از محیط خودش می‌گیرد ، خوب اینها به سادگی معلوم است که مکتسب‌ هستند ، اما آنهائی هم که می‌گوییم به حسب سرشت و غریزه دارد ، اینها هم‌ مکتسباتی است که از میلیونها سال جمع شده و متراکم گشته و برای بعدیها موروثی شده و حالا می‌گوییم جزء سرشت و نهاد آنها است . بنابراین امر سرشتی که ناشی از اکتساب باشد ( سرشتی بودنش ) چندان‌ ارزشی ندارد ، اگر فرض کنیم که دین امر فطری باشد ولی به این معنی فطری‌ باشد ، که در اثر توجه نسلهای گذشته به دین کم کم برای آنها عادت شده‌ باشد و کم کم به نسلهای بعد به ارث رسیده باشد ، این فطری بودن ارزشی‌ ندارد و دلیلی بر حقانیت دین نمی شود ، جواب این اشکال این است که اولا ، این مسئله وراثت به شکلی که ذکر شد ، یک ادعا است و علم چنین چیزی‌ را قبول ندارد که خصلتهای اکتسابی کم کم به صورت خصلتهای فطری در می‌آید ، نظریه داروین که از نظر تکامل تدریجی باطل شد ، اصل جهش به میان آمد ، اصل جهش به این معنی است که انواع تغییرات تدریجی پیدا می‌کنند ولی تا مادامی که تغییراتشان تدریجی است ، نوعیتشان تغییر نکرده در یک مرحله‌ خاصی است که یک مرتبه این تغییرات تدریجی پیدا می‌کنند ولی تا مادامی‌ که تغییراتشان تدریجی است ، نوعیتشان تغییر نکرده در یک مرحله خاصی‌ است که یک مرتبه این تغییرات تدریجی تبدیل به یک جهش می‌شود ، به‌ طوری که نوع دگرگون می‌شود ، ( این همان تبدیل کمیت به کیفیت است ) نوع‌ که تغییر می‌کند اساسا خصلتها عوض می‌شوند ، منتهی این را چگونه می‌شود تفسیر کرد ؟ اینها این مسئله را با همان لفظ ساده تبدیل تغییرات کمی به‌ تغییر کیفیت بیان می‌کنند ، و از نظر آنها مطلب مهمی نیست ، قبلا تغییر در کمیت بود و حالا تغییر کیفیت است ( تغییر در یک عرض بود حالا در عرض دیگری است ) در صورتیکه