برای انسان می‌گشاید ، و نه تنها گذشته را علمی و خوب تفسیر می‌کند ، بلکه‌ آینده را هم به نحو علمی تفسیر می‌کند ، یعنی جریان آینده را خوب نشان‌ می‌دهد ، مثل یک باغبان که آینده این بوستان را می‌تواند پیش بینی بکند ، و بگوید مثلا این تخمی که کاشتم تا یک هفته دیگر بیرون می‌آید و بعد چه‌ وضعی پیدا می‌کند و نظائر این پیش بینی‌ها . مدعی هستند که ماتریالیسم‌ تاریخی ، علاوه بر اینکه گذشته را خوب تفسیر می‌کند آینده را هم خوب پیش‌ بینی می‌کند . البته معلوم است که اینها یک مشت ادعا است ، به دلیل‌ اینکه خود مارکس نتوانست اوضاع جهان را پیش بینی کند و پیش بینی‌هایش‌ غلط از آب در آمد ، در همین کتاب هم می‌نویسد پیش بینی‌های مارکس غلط از آب درآمد ، مارکس پیش بینی کرده بود که سرمایه داری منقلب می‌شود به سوسیالیزم ، و تا این مراحل طی نشود امکان ندارد ، سوسیالیسم بوجود بیاید و به سوسیالیستهائی که می‌خواستند نه براساس این مراحل به‌ سوسیالیسم برسند ، می‌گفت سوسیالیزم آنها ، سوسیالیزم تخیلی است و لهذا براساس نظر او کشور باید به مرحله صنعتی برسد و بعد این صنعتی شدن روز به روز رشد بکند ، و در درون همین صنعتی شدن است که طبقه پرولتر به وجود می‌آید و بعد در اثر بحرانهائی که بوجود می‌آید سرمایه دار مجبور می‌شود بر سود خودش بیفزاید و مزد کارگر را کم بکند و همین منشأ انقلاب می‌شود ، پس باید از همین راه به سوسیالیزم رسید .
پیش بینی می‌کرد که انگلستان و فرانسه اولین کشورهائی هستند که به‌ سوسیالیزم می رسند که هنوز هم نرسیدند [١] .
علاوه بر این ، کشورهائی به سوسیالیزم رسیدند بدون اینکه این مراحل را طی کنند ، که بعد لنین و امثال او آمدند خیلی حرفهای مارکس را اصلاح‌ کردند ، خود شوروی ، قبل از کمونیزم به مرحله صنعتی نرسیده بود ، بلکه‌ تازه به این مرحله رسیده است ، چین ، کی این مراحل را طی کرد ؟ الان اکثر کشورهای سوسیالیست بدون طی مراحل یک باره به سوسیالیزم رسیده‌اند ، و دنیای کمونیسم هم قبول دارد که اینها سوسیالیسم هستند .
آمریکا به عالیترین مراحل سرمایه داری رسیده است و سوسیالیسم هم نشده‌ و خودش را نگهداری کرده است ، یعنی آنی که آنها پیش بینی می‌کردند غلط از آب درآمد ، یعنی نمی توانست وضع صنعت را پیش بینی بکند که به حالی‌ در می‌آید که می تواند با آن بحرانهائی که او گفت مبارزه بکند و بدون‌ اینکه فشاری بر کارگر بیاورد سود خودش را تأمین بکند ( چنانکه در آمریکا چنین شد ) . کارگر آمریکا از مرفه‌ترین کارگرهای دنیا است ، و کارگرهای‌ شوروی به یک دهم رفاه آنها نمی رسند ، در صورتی که روی پیش بینی اینها کارگرهای آمریکا باید فعلا از بدبخت ترین کارگرهای دنیا باشند و از همان‌ جا هم انتظار انقلاب داشتند ، در صورتیکه فعلا از آمریکا امید انقلاب‌ ندارند .
سپس می‌گوید : " از دیدگاه جدل ، تاریخ شامل یک رشته نیرو و ضد نیرو است که با تحریک آنها می‌توان حرکتش را تسریع کرد " . یعنی ، تاریخ‌ راه خودش را می‌رود و

[١] سؤال : این ، اشتباه در مصداق است . جواب : اصلا پیش بینی یعنی تعیین مصداق .