حالا برویم دنبال بحث تکامل ، اساسا تکامل چیست ؟ و تعریف آن چگونه‌ است ؟ در تعریف تکامل خیلی حرفها زده‌اند ، ولی تکامل به معنای واقعی‌ چون از ماده کمال است و کمال ( به اعتبار قدما ) یک مفهوم مشکک است ، و اگر تشکیک در عالم وجود نداشته باشد که یک حقیقت با حقیقت دیگر ما به الاشتراکشان عین ما به الامتیاز باشد ، اصل کمال و نقص معنی ندارد و شدت و ضعف معنی ندارد ، کمال و نقص ، شدت و ضعف ، این خصوصیت را دارند که نسبتشان با یکدیگر به این نحو است که ما به الاشتراکشان عین ما به الامتیاز است . تکامل در جایی صادق است که یک امر مشترک در کار باشد ، یعنی میان ناقص و کامل باید یک امر مشترک وجود داشته باشد ، و در عین حال ما به الامتیاز هم باید در کار باشد که از سنخ ما به الاشتراک‌ نباشد ، این ، تکامل نیست ، زیاده هست ولی تکامل نیست ، مثلا اگر دو نفر باشند یکی تنها پرتقال داشته باشد ، و دیگری پرتقال و سیب ، در اینجا تکامل در آنچه که دارند نیست . بله تکامل در اصل داشتن ، یا میوه‌ داشتن که باز هم به ما به الاشتراک بر میگردد . تکامل این است که یک‌ شیئی یک مرتبه از واقعیتی را داشته باشد ، بعد در مرحله بعد همان‌ واقعیت را در درجه بالاتر داشته باشد . اینها تکامل را شکلهای دیگری تعریف کرده‌اند که این تعریفها در عین‌ اینکه درست است ولی تعریف حقیقی از واقعیت خود تکامل ، یعنی بیشتر تکامل را به چیزهائی تعریف می‌کنند که از نظر ما اینها آثار تکامل است‌ نه خود تکامل . مثلا می‌گویند تکامل عبارت است از باز شدن ، شکفته شدن ، گسترده شدن ، توسعه پیدا کردن و کارآئی بیشتر پیدا کردن یک شیئی مثلا نطفه که ابتدا حالت بستگی دارد بعد که تکامل پیدا می‌کند باز و شکفته می‌شود . گاهی می‌گویند : تکامل عبارت است از پیچیده‌تر شدن روابط یعنی یک شیئی‌ که دارای اجزاء و ابعاضی است ، قهرا میان اجزاء و ابعاضش روابط باید باشد ، این روابط در ابتدا ممکن است روابط ساده‌ای باشد ، ولی وقتیکه این‌ روابط حالت پیچیده‌تر پیدا کرد این شیئی تکامل پیدا کرده است ، مثلا دستگاههای صنعتی که در ابتدا بین اجزاء و ابعاض آنها روابط ماده‌ای وجود دارد بعد ، هرچه که تکامل پیدا می‌کنند روابطشان پیچیده‌تر میشود . اسپنسر که از فلاسفه معتقد به تکامل است و معاصر با داروین هم بود ( منتهی داروین تنها در مسائل زیست شناسی مطالعه کرده ولی اسپنسر فلسفه‌اش‌ فلسفه تکامل است در همه عالم هستی . ) گفته است تکامل از چند چیز پیدا میشود ، یکی تراکم دیگر تنوع ، و سوم انتظام ،