نقدی بر مارکسیسم - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٣٥

تاریخ اینها وجود دارد که در دو مورد پیش می‌آید که اینها نتوانسته‌اند .
جواب بدهند . یکی اینکه : روی اصول دیالکتیک که حرکت را معلول تضاد می‌دانند و تضاد را مقدم بر حرکت می‌دانند [ معتقدند که ] هر تغییری معلول‌ تضاد درونی است ، منتهی در مسئله ماتریالیسم تاریخی می‌گویند در درجه اول‌ ابزار تولید تکامل پیدا می‌کند با تکامل ابزار تولید ، تضاد برقرار می‌شود با برقراری تضاد میان این دو ، ناچار روابط تولیدی خودش را هماهنگ‌ می‌کند با ابزار تولید ( که این دوتا را در مجموع وجه تولید یا ساخت‌ اقتصادی اصطلاح می‌کنند ) و بعد می‌گویند : هر جامعه‌ای متناسب با روابط تولیدی که دارد که همان روابط اقتصادی است که میان افراد است ، یک‌ روبنای اجتماعی دارد که تأسیسات اجتماعی باشد . وقتی که ابزار تولید اقتضا می‌کند روابط تولیدی جدید را و روابط جدید اقتضا می‌کند یک روبنای‌ جدید را ، اینجاست که جامعه به دو بخش منقسم می‌شود ، گروهی که منتفع از وضع سابق هستند و گروهی که می‌خواهند جامعه را به پیش ببرند چون وابسته‌ به ابزار جدید هستند .
در اینجا ، یک اشکال [ دیگر ] هست و آن اینکه : اینها و دیگران دوره‌ اول زندگی بشر را بطور اشتراک می‌دانند ، حتی آقای طباطبائی هم از آیه " « کان الناس امة واحدش »" همین مطلب را استنباط می‌کنند ، که انسان در ابتدا غیر از این نمی توانسته باشد و لهذا شریعت و قانون به نظر ایشان‌ از زمان حضرت نوح ( ع ) پیدا شده است و پیش از آن معارف ، از قبیل‌ توحید و معاد و اینها بوده ولی وضع بشر از نظر روابط اجتماعی اقتصادی‌ وجود یک قانونی که حاکم بر آنها باشد نداشته است . اینها می‌گویند : دوره اول دوره گردآوری خوراک بوده است ، یعنی بشر در آن دوره مانند پرندگان زندگی می‌کرده و از مواد غذائی موجود طبیعت استفاده می‌کرده است‌ و خودش تولید نمی کرد ، و غذای اضافی اساسا وجود نداشته است و زمینه‌ برای استثمار یک فرد از محصول و کار کرد فرد دیگر وجود نداشته است ، بعد بشر از آن دوره به دوره کشاورزی می‌رسد و کشف می‌کند که می‌تواند محصولات طبیعت را با عمل خویش تکثیر کند ، و مسلما این انتقال در اثر تجربه حاصل شد و ارتباطی به تکامل ابزار تولید ندارد ، و ابزار تولید اقتضا نکرد که بشر از دوره‌ای به دوره دیگر منتقل بشود بلکه خود ازدیاد تجارت بشر سبب آن بوده است .
حالا ، چه اینکه ابزار تولید سبب بود و یا چیز دیگر ، قدر مسلم این‌ است که تضاد طبقاتی وجود نداشته است ، و با اینکه تضاد طبقاتی وجود نداشته است شروع تاریخ بشر به چه نحو بود ؟ اولین دوره از کجا شروع شد ؟ با اینکه شما تاریخ بشر را محصول کشمکش می‌دانید ؟ [١]