معروف موهویت و امتناع اجتماع نقیضین است ، یعنی الف الف است ، و الف غیر الف نیست . پس به ثبات معتقد است . زیرا مفهوم اصل موهویت‌ و اینکه می‌گوئیم الف الف است این است که هر چیزی خودش خودش است و حال آنکه در طبیعت هر چیزی در عین اینکه خودش خودش است ، زیرا در حرکت ثبات نیست بلکه غیریت است و هر چیزی در آن واحد هم خودش است‌ و هم غیر خودش ، در طبیعت هر چیزی تولدی و رشدی و مرگی دارد ، یعنی در طبیعت همیشه اینها با هم توأم است ، یعنی ثبات وجود ندارد ، شیئی اگر متولد می‌شود به همان حال باقی نمی ماند ، رشد می‌کند ، در حال رشد هم باقی‌ نمی ماند بلکه مرگ را به دنبال دارد . این حدوث و رشد و فنا همیشه توأم‌ با یکدیگر است و هستی هر چیزی رو به نیستی خودش است .

منطق صورت و منطق ماده :

در اینجا مناسب است که مطلبی را توضیح دهیم و آن اینکه منطق ارسطو ، منطق صورت است و بهترین نامی هم که بعدها خود فرنگی‌ها روی آن گذاشته‌اند همان نام " منطق صوری " است . یعنی این منطق ، منطق صورت است نه‌ منطق ماده که مقصود از صورت و ماده ، صورت و ماده فکر است . تا این‌ اندازه را خود منطق ارسطو هم یادآوری کرده است که صحیح بودن نتیجه‌ متوقف بر دو چیز است ، یکی اینکه ماده قیاس صحیح باشد و صغری و کبرا واقعا صادق باشد و دیگر اینکه صورت و نظم قیاس صحیح باشد . و ما در جای دیگر گفته‌ایم که صورت و نظم در فکر حکم ازدواج دو فکر با یکدیگر را دارد ، یعنی این دو فکر که با یکدیگر تلاقی می‌کنند گوئی ازدواجی‌ صورت می‌گیرد و نتیجه به منزله مولودی است که از این ازدواج حاصل می‌شود . بعضی موارد است که این ترتیب قرار گرفتن و ازدواج افکار نتیجه درست‌ و صحیح النسب می‌دهد و بعضی موارد است که نتیجه ، درست نیست ، یک طفل‌ حرامزاده و یک دروغ از آنها متولد می‌شود . منطق ارسطو تمام مساعیش این‌ است که قوانین اشکال و صور را بیان کند . شکل و صورت هم مربوط به خود ذهن است و لهذا ما می‌گوئیم منطق از معقولات ثانیه منطقی بحث می‌کند و معقولات ثانیه منطقی را چنین تعریف می‌کنیم که یک سلسله معانی و مفاهیمی‌ است که ظرف عروض و ظرف اتصافشان هر دو ذهن است ، ظرف عروض محمول‌ بر موضوع و ظرف اتصاف موضوع به محمول هر دو ذهن است . یعنی این مفاهیم‌ اصلا با عالم خارج ارتباط ندارد . مثلا کلیت مربوط به ذهن است ، ما در خارج کلیت نداریم . نوعیت ، جنسیت ، معرفیت و معرفیت همه مربوط به‌ ذهن است . قیاس بودن ، شکل اول بودن ، شکل دوم بودن ، همه مربوط به ذهن‌ است و در خارج وجود ندارد . اینها همه معقولات ثانیه هستند و ظرف همه‌ آنها ذهن است . بر این اساس است که اینها می‌گویند منطق که مقصود همان منطق ارسطو است قوانین خرد را بیان می‌کند نه قانون واقعیت را و منطق ارسطو از نظر واقعیت هیچ رسایی ندارد . این حرفی است که اینها می‌گویند و تا این‌ اندازه‌اش حرف درستی است ،