نقدی بر مارکسیسم
 
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص

نقدی بر مارکسیسم - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٩٥

باید آنرا بشناسد ، همچنانکه هر حقیقتی را باید بشناسد [١] . در اینجا [ ضمن نقل نظر افلاطون ] راسل حرف خودش را میزند و میگوید : ما مسئله‌ اخلاق را باید بشکافیم و ببینیم چه از آب در می‌آید ، افلاطون چه فکر کرده‌ است که میگوید خیر در ماوراء وجود ما وجود دارد ، آنوقت خودش تحلیل‌ میکند و تحلیل عین تحلیل آقای طباطبائی در می‌آید ، میگوید : اصل خوبی و بدی یک مفهوم نسبی است ، یک امری است که در رابطه انسان با اشیاء مطرح است ، مثلا وقتی ما یک هدف و مقصدی داریم و میخواهیم به آن مقصد برسیم ، بعد می‌گوییم فلان چیز خوب است ، یعنی چه ؟ یعنی برای رسیدن به‌ آن مقصد باید از این وسیله استفاده بکنیم و همین " باید استفاده بکنیم‌ " معنای " خوب است " میباشد ، نه اینکه خوبی یک صفتی است واقعی در آن شیئی ، افلاطون خیال کرده است خوبی و خیریت در اشیاء وجود دارد ، مثل‌ سفیدی و کرویت و نظایر آن در صورتیکه ، در اشیاء وجود ندارد ، مثلا وقتی‌ میگوییم . راستی خوب است این بحث مقصدی است که ما برای خودمان تعیین‌ کرده‌ایم ، یعنی برای وصول ما به آن مقصد معین خوب است ، یعنی باید استفاده بشود . البته نه اینکه برای همه خوب است ، بلکه تنها برای کسی‌ که چنین مقصدی دارد والا اگر کسی مقصدی خلاف این مقصد داشته باشد برای او خوب نیست اینجاست که راسل و دیگران که آمدند تحلیل منطقی کردند [ که‌ فلسفه‌شان فلسفه تحلیل منطقی است ] در اخلاق که تحلیل کردند ، رسیدند به‌ اینکه اصلا خوبی و بدی [ اعتباری است ] و اشتباهی که فلاسفه از قدیم تا به‌ امروز دچار آن شده‌اند اینستکه خیال کرده‌اند مسائل اخلاقی هم مثل مسائل‌ ریاضی و طبیعی است ، و درباره اخلاقی بگونه‌ای اندیشیده‌اند که در مسائل‌ ریاضی و طبیعی می‌اندیشند ، مثلا همانطور که در طبیعت کاوش میکنیم که‌ ببینیم مغناطیس فلان جور هست یا نیست ، در اخلاق هم میخواهند ببینند که‌ فلان کار خوب هست یا نیست ، یعنی فکر کردند که خوبی و بدی هم یک چیز کشف کردنی است و حال آنکه مسأله بایدها و خوبها و بدها در واقع بیان‌ کننده رابطه انسان با یک فعل معین است و ناشی از احساسات انسان است .
یعنی طبیعت است ، یک غایتی را میخواهند ، بعد انسان در دستگاه شعور و ادراکش متناسب با خواسته ، یک احساساتی پیدا میکند ، آنوقت همان چیزی‌ را که مطلوب طبیعت است ، در احساسات خودش میخواهد ، و آخرش بر میگردد به اینکه من دوست دارم . و وقتی مسئله " من دوست دارم " است‌ ، دلیل نمیشود که دیگری هم همین جور دوست داشته باشد ، دیگری ممکن است‌ چیزی دیگری را دوست داشته باشد ، پس برای من یک چیز خوب است و برای‌ دیگری چیز دیگری برای مردم زمان گذشته آنچه را که دوست داشتند خوب بود ، و برای مردم زمانهای بعد چیزهای دیگر البته نتیجه این حرف این نیست که اخلاق بطور کلی بی حقیقت است ، بعدا توضیح میدهیم .


[١] از اینجا معلوم میشود که قدمای ما یک نوع تلفیق میکردند میان‌ حرفهای گذشتگان . یک قسمت حرفهای خوب را میگرفتند ، و حرفهای نادرست‌ را دور می‌ریختند ، بدون اینکه توضیح بدهند کدام حرف را گرفته‌اند و کدام‌ را دور ریخته‌اند ، در مور د اخلاق هم بسیاری از حرفهای افلاطون را گرفتند ولی این حرف افلاطون را نگرفتند و دور ریختند و دور ریختنی هم بود .