نقدی بر مارکسیسم
 
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص

نقدی بر مارکسیسم - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٥٨

از الیاثیان که بگذریم فلسفه‌های دیگر هست که اساس هستی را ثبات‌ می‌داند و حرکات و تغییرات را یک سلسله امور بسیار بسیار سطحی و عرضی‌ در عالم طبیعت می‌داند . اتفاقا ذیمقراطیس که این آقایان خیلی به او می‌نازند و می‌گویند اتمیست بوده است شخصی است که اساس عالم را یک‌ سلسله ذرات می‌داند و مرکبات و پدیده‌ها و انواع را یک امور سطحی می‌داند که از جمع و تألیف ذرات بدون اینکه یک تغییر اساسی در آنها واقع بشود ( که در این صورت ارتباط اجزاء با یکدیگر شبیه ارتباط مکانیکی است ) بوجود می‌آید . مثلا آب و هوا بنابراین فلسفه فرق اساسی با یکدیگر ندارند ، هر دو مجموعه‌ای از ذرات هستند که فقط چگونگی پهلوی هم قرار گرفتن‌ ذرات و یا شکل ذرات در آن دو مختلف است و مثلا در یکی بشکل مکعب است‌ و در دیگری بشکل کروی . به هر حال اساس عالم طبیعت یک سلسله ذرات‌ است که ازلا و ابدا وجود دارند و محال است که کوچکترین ساییدگی در آنها پدید آید ، ذرات صغار صلبه هستند که نه وصل پذیرند و نه فصل پذیر . بنابراین ذیمقراطیس حرکت را فقط برای همین ذرات قائل بود که تنها یک‌ حرکت مکانی است که حرکت بسیار سطحی است ، اما حرکت کمی و کیفی و وضعی را منکر بود چه برسد به اینکه به حرکت جوهری قائل باشد . بنابراین‌ بعد از فلسفه الئاتها ، فلسفه ذیمقراطیس خیلی سزاوارتر است که بقول‌ اینها فلسفه " بودن " نامیده شود . اما اتفاقا ارسطو که اینها او را فلسفه " بودن " تلقی می‌کنند از همین‌ نظر یعنی از جهت مسأله حرکت تحویل عظیمی بوجود آورد . او در واقع با نظریه قوه و فعل و با نظریه مقولات خود به تغییر در متن عالم قائل شد . اولا مقولات مختلف کم و کیف و . . . مطرح کرد و برای اینها واقعیتهای‌ مستقل قائل شد و حرکت را تنها حرکت مکانی ندانست بلکه به حرکت کمی و کیفی نیز قائل شد . و ثانیا از اینها بالاتر اینکه واقعیت اشیاء را ذرات‌ ندانست بلکه اینها را بمنزله ماده تلقی کرده و به صورت قائل گردید و واقعیت اشیاء را به صورت دانست و به حدوث و فنا یعنی کون و فساد صورتها قائل شد و گفت آنچه که واقعیت انواع جوهری را تشکیل می‌دهد صورتهای آنها است و این صورتها کائن و فاسد می‌شوند ، منتهی این کون و فساد را بنحو دفعی دانست نه به نحو تدریجی و به صورت حرکت . و واضح‌ است که این نظریه تا چه اندازه فلسفه او را از فلسفه " بودن " - بتعبیر غلط مارکسیستها - دور کرده است . منتهی چون او تغییرات را بشکل‌ دفعی می‌دانست قهرا به ثبات نسبی نیز قائل بود . یعنی می‌گفت اشیاء حادث می‌شوند و مدتی به همان حال خود باقی هستند و بعدا در یک " آن " فانی می‌شوند ، پس یک دوره ثبات را طی می‌کنند و بعد تغییر می‌یابند ، باز دوران ثبات فرا می‌رسد و پس از آن باز مرحله تغییر پیش می‌آید و همچنین تا آخر . ارسطو با نظریه قوه و فعل و ماده و صورت و کون و فساد چهره عالم را از این جهت که نشان می‌دهد که در عالم ثبات محض حکمفرما نیست بسیار تغییر داد . با پیدایش فلسفه ارسطو ، عالم دیگر آن عالم‌ ذیمقراطیسی نیست که یک وضع ثابت و یکنواخت داشته باشد . بلکه ماهیات‌ اشیاء حادث می‌شود و واقعیات حادث شده از بین می‌روند . بعدها نیز کسانی مانند ابن سینا و امثال او که تابع ارسطو بودند همین‌ گونه فکر می‌کردند ،