نقدی بر مارکسیسم
 
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص

نقدی بر مارکسیسم - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٥٥

ماده بودن و کون ، مفهوم ثبات مندرج نیست و بودن بمعنای یکنواخت بودن‌ نیست بلکه بودن صرفا در برابر نبودن است . حتی در ماده شدن و صیرورت‌ هم مفهوم زمان و تدریج نخوابیده است و لذا ما در مورد امور دفعی هم کلمه‌ شدن و صیرورت را بکار می‌بریم بلی ، در اصطلاح فلسفی کلمه صیرورت در مورد معنای خاصی از تغییر که همان تغییر تدریجی است بکار می‌رود و الا از نظر لغوی مفهوم زمان و تدریج در کلمه صیرورت اخذ نشده و اما ریشه فلسفی این‌ مطلب چیست ؟ چرا برخی از فلسفه‌ها را فلسفه " بودن " و برخی از آنها را فلسفه " شدن " می‌دانند ؟ اصل مطلب این است که می‌خواهند بگویند بعضی از فلسفه‌ها هستی را تفسیر می‌کنند نه برمبنای حرکت و بعضی هستی را تفسیر می‌کنند بر مبنای حرکت . حال باید دید که چرا این مطلب را با مقابل قرار دادن دو کلمه بودن و شدن بیان می‌کنند . اساس این تعبیر از هگل است . کلمات پراکنده‌ای از هراکلیت هم در این زمینه هست که او هم‌ چنین سخنی گفته است ولی سخن او به شکل فرضیه‌ای بوده است بدون اینکه‌ مطلب را تجزیه و تحلیل کرده و یا برای آن برهانی آورده باشد . همین قدر گفته است که هیچ چیزی در جهان ثابت نیست و هیچ کس در یک رودخانه‌ دوبار آب تنی نمی کند و جهان یک جریان است و امثال این تعبیرات‌ شاعرانه و ادیبانه در دوره جدید ، هگل بود که آمد و فلسفه‌هائی را که جهان‌ را براساس تغییر و حرکت تفسیر می‌کند فلسفه " شدن " نامید و فلسفه‌هائی‌ را که جهان را بر غیر مبنای تغییر و حرکت توجیه می‌کنند فلسفه " بودن " نامید . ریشه این فکر و این تقسیم بندی ، یک طرز تفکر اصالت ماهیتی است بدون‌ اینکه مسأله اصالت ماهیت و اصالت وجود برایشان مطرح باشد . ولی از آنجا که فکر ابتدائی هر کسی همان طرز تفکر اصالت ماهیتی است لذا این‌ سخن را هم بر آن مبنا گفته‌اند . اینها که می‌گویند فلسفه حرکت ، فلسفه " بودن " نیست از این جهت است که تصور می‌کنند که در حرکت نیستی دخالت‌ دارد ، یعنی یک شیئی در حالیکه حرکت می‌کند نیست می‌شود ، یعنی " هستی‌ " است که " نیستی " در متن هویتش ظاهر می‌شود ، پس " بود " ی است‌ که " نبود " می‌شود ، ولی بودی نیست که نبود مطلق بشود بلکه بودی است‌ که با نبود ترکیب شده است . هگل هم می‌گفت " هستی " اولین مقوله است‌ ولی هستی را اگر بدون تعین در نظر بگیریم پوچ است ، نیست و از اینها است که نیستی در او راه پیدا می‌کند . یعنی اگر هستی را بطور مطلق در نظر بگیریم بدون اینکه چیزی را منضم کنیم یک مفهوم انتزاعی محض است و مساوی با نیستی است ، پس هستی نیست و هستی نیستی است . در اینجا نیستی مانند یک امر واقعی عارض بر هستی می‌شود و بتعبیر هگل هستی خودش‌ را انکار می‌کند ، نفی می‌کند . و هستی‌ای که نیستی در او راه پیدا کند و بودنی که نبودن در او راه پیدا کند مساوی است با " شدن " . از اینجا است که گفته می‌شود ما دو سیستم فلسفی داریم : ١ - سیستم فلسفی " بودن‌ " " ٢ - سیستم فلسفی " شدن " . و اینکه " شدن " در برابر " بودن‌ " قرار گرفته است برای این است که از نظر او " شدن " ، بودن محض‌ نیست ، بلکه بودن و نبودن است و چون " شدن " بودن محض نیست و نبودن‌ در آن راه یافته است لذا فلسفه‌های مبتنی بر حرکت را فلسفه " شدن " نامیده‌اند .