مثالهاى زيباى قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٥ - ١ تنوّع مثالهاى قرآن

مثال‌ها استفاده مى‌نمايد؛ در جايى نيز نور آفتاب را مورد مثال خود قرار مى‌دهد و خلاصه، مثال‌هاى متنوّع و مختلفى بيان مى‌كند، دليل آن چيست؟ پاسخ: ساختمان فكرى افراد، همانند شكل ظاهرى آنها، متفاوت است؛ شخصيّت، ظرفيّت، قدرت تفكرّ و تحليل مسائل، ذوق و سليقه، فرهنگ افراد و مخاطبين، مختلف است. اگر گوينده‌اى بخواهد موفّق باشد و سخنانش در مخاطبين و شنوندگان كه از طيف مختلف هستند نافذ و مؤثّر باشد، بايد كلماتش را در قالب بيان‌هاى گوناگون و متنوّع بيان كند؛ زيرا برخى از مطالب با يك شيوه بيان خاص ممكن است در انسان پير مؤثّر باشد، امّا هيچ تأثيرى براى يك جوان نداشته باشد، يا جمله‌اى در شخص بى سواد نفوذ كند، ولى براى اشخاصى تحصيل كرده، نافذ نباشد؛ يا مطالبى براى زنان جنبه اثر پذيرى بيشترى دارد، در حالى كه براى مردان فاقد تأثير است و ...

بنابراين، گوينده بايد با آگاهى از اين نكته مهم، مطلب خود را در عبارت‌هاى مختلف بيان كند تا در همه مخاطبين تأثير كند.

قرآن مجيد كه مخاطبين آن تمام انسان‌ها، از بعثت حضرت رسول اكرم صلى الله عليه و آله تا قيام قيامت هستند و اين انسان‌ها در نقاط مختلف جهان، با سليقه‌ها و افكار و معلومات متفاوتى هستند، از مثال‌هاى متنوّع استفاده كرده است تا براى تمام مخاطبينش، در طول تاريخ مؤثّر باشد؛ به عبارت ديگر، چنين كتابى با وجود كثرت و تنوّع مخاطبين، نمى‌تواند با ادبيّات واحدى با همه سخن بگويد؛ بلكه مطالب خود را بايد با ادبيّات و شيوه‌هاى مختلف به مردم ارائه كند تا براى همگان قابل فهم باشد؛ به عنوان مثال، قرآن هنگامى كه در باره خودش بحث كرده است، اين مطالب را در قالب‌ها و مثال‌هاى مختلف و متنوّعى بيان كرده است؛ مثلًا در يك جا مى‌فرمايد:

قَدْ جائَكُمْ مِنَ اللَّهِ نُورٌ وَكِتابٌ مُبينٌ‌ [١]

(آرى) از طرف خدا، نور و كتاب آشكارى به سوى شما آمد.

[١] سوره مائده، آيه ١٥.